با تحریم ایران، چه بر سر بازار نفت خواهد آمد؟

همایون فلکشاهی | تحلیل گر ارشد تیم صنایع بالادستی خاورمیانه در موسسه وود مکنزی،

موسسه وود مکنزی می گوید بازار نفت ماه‌های مشکوک و پرمخاطره ای را طی می کند. اعمال تحریم های مجدد علیه صادرات نفت ایران فاکتور مهمی در رسیدن نفت به 80 دلار است. اما مرز خطا هم بسیار باریک است. 

بعد از اجرای توافق هسته ای در ژانویه 2016، تولید و صادرات نفت ایران به میزان قبل از اعمال تحریم ها برگشت. 

صادرات نفت ایران در آوریل 2018 به 2.8 میلیون بشکه در روز به همراه 300 هزار بشکه میعانات رسید. خریداران نفت ایران هم از کشورهای مختلف به ویژه آسیا، کشورهای سوواحل مدیترانه و شمال غرب اروپا بودند.

از زمانی که ایالات متحده در ماه مه سال 2018، از توافق اتمی با ایران خارج شد، صادرات نفت خام و میعانات ایران به 1.8 میلیون بشکه در روز رسید. کره جنوبی، از ماه آگوست تقریبا تمامی واردات خود از ایران را قطع کرده است. خریداران اروپایی هم به ترتیب فرانسه، ایتالیا و یونان از خرید نفت ایران کنار کشیدند.

بعد از ماه نوامبر پیش بینی می شود که صادرات نفت ایران به یک میلیون بشکه در روز برسد، البته این میزان صادرات هر ماه متفاوت از ماه بعدی است، و از سویی صادرات میعانات هم به 100 هزار بشکه در روز برسد.

برای ایران سخت خواهد بود که صادرات خود را افزایش دهد در حالی که تجارت نفت کلا بر پایه دلار آمریکاست. همین امر بسیاری از بانک ها و شرکت های بین المللی و ملی را با مشکل مواجه می کند. اما ایران مجبور است از هر اهرمی برای صادرات نفت استفاده کند.

ایران نفت خود را یک دلار ارزان تر از دیگر تولید کنندگان نفت خاورمیانه می فروشد. ایران امیدوار به پیشنهاد تهاتر اروپاست، کالا در مقابل نفت؛ امیدوار کننده است اما تردیدهایی در خصوص استفاده از این مزیت توسط تجار بزرگ نفتی وجود دارد.

بیمه های نفتکش ها هم دیگر مشکل ایران است، ایران 60 نفتکش دارد و CIF محموله ها را تامین می کند. 

تانکر تراکرها می گویند ایران سیستم شناسایی نفتکش های خود را خاموش می کند تا شناسایی نشوند.

میعانات برای ایران خیلی مهم هستند. ایران روزانه حدود 750 هزار بشکه میعانات تولید می کند و نیمی از آن را صادر می کند. در بازه زمانی تحریم های 2012 تا 2015، ایران از فروش میعانات به عنوان جبران کاهش صادرات نفت استفاده کرد. معلوم نیست که آیا ایران باز هم این امکان و توان را با تحریم های جدید دارد یا نه. 

کره جنوبی، بزرگ ترین خریدار میعانات ایران و امارات متحده عربی، حالا واردات میعانات از ایران را متوقف کرده اند. 

آن لوییس هیتل، معاون بخش نفت های کلان موسسه وود مکنزی می گوید: بازار نفت الزاماتی برای خود دارد.

بزرگترین خطر در زمستان است. اگر یک میلیون بشکه دیگر نفت از بازار کم شود میزان کاهش تولید نفت در بازار به اندازه کاهش نفت ونزوئلا در دو سال گذشته خواهد بود. 

عربستان سعودی، امارات و کویت برای کاهش قیمت نفت میزان تولید خود را از ماه جولای افزایش داده اند. 

ما فکر می کنیم در چند ماه آینده تولید نفت در جاهای دیگر هم افزایش خواهد یافت و در نتیجه تقاضای نفت در زمستان برآورده خواهد شد. 

برنت باید 78 دلار در هر بشکه باشد. ظرفیت اضافی اوپک در دو سال گذشته 4 تا 5 میلیون بشکه در روز بود. در حال حاضر در 30 روز فقط 700 هزار بشکه نفت اضافی وجود دارد. 

این امر به آن معنی است که بازار در برابر تقاضای زمستانی نفت یا هر نوع قطع عرضه نفت آسیب پذیر است. 

وضعیت زمانی بهتر خواهد شد که زمستان در شمال تمام شود، اما تا حدی نه کاملا.

اما پیش بینی می کنیم که قیمت نفت برنت کاهش یابد و به متوسط 74 دلار در هر بشکه در 2019 برسد. 

انتظار داریم عرضه نفت در سال 2019، 1.6 میلیون بشکه در روز افزایش یابد و نفت سخت ایالات متحده سهم بسزایی در این عرضه خواهد داشت. 

این پیش بینی از تقاضای 1.2 میلیون بشکه در روز نفت بیشتر است و در طول سال ذخایر نفت را افزایش می دهد. 

اما با تحریم های ایران و کاهش تولید نفت ونزوئلا، این ظرفیت اضافی اوپک است که برای مدتی سایه بر بازار نفت خواهد انداخت.