بودجه 1398؛ آزمونی دشوار برای نوبخت و دولت دوازدهم

23 آبان, 1397

0 1 زمان تقریبی مطالعه 7 دقیقه

حدود یک سوم در منابع عمومی دولت از محل درآمدهای نفتی تامین می‌شود. تا چند هفته پیش تمامی پیش بینی ها حکایت از این داشت که تحریم های ایران، قیمت نفت را در بازارهای جهانی به بالاتر از 100 دلار خواهد رساند. اما روند بازار جهانی نفت چیزی غیر از این را نشان می دهد. حال دولت با مشکل بودجه نویسی برای سال 98 مواجه شده است.

به گزارش «انرژی امروز» مرکز پژوهش های مجلس شورای اسلامی در شهریور ماه سال جاری در گزارشی هشدار داد بود که در صورت ادامه تحریم های آمریکا علیه ایران و کاهش صادرات نفت ایران، در حالت خوش‌بینانه رشد اقتصادی در سال آینده 3.8- و در حالت بد بینانه به 5.5- درصد خواهد رسید که نشان‌دهنده کوچک شدن چشمگیر کیک اقتصاد خواهد بود.

این هفته مدیر خاورمیانه و آسیای مرکزی صندوق بین‌المللی پول هم گفته که این صندوق پیش‌بینی می‌کند تحت تحریم‌های ضد ایرانی آمریکا، رشد اقتصادی ایران در سال ۲۰۱۸ و ۲۰۱۹ منفی شود.

مدیر خاورمیانه و آسیای مرکزی صندوق بین‌المللی پول هم گفته که این صندوق پیش‌بینی می‌کند تحت تحریم‌های ضد ایرانی آمریکا، رشد اقتصادی ایران در سال ۲۰۱۸ و ۲۰۱۹ منفی شود

این مقام مسئول گفته است: معتقدم آن‌چه بیشترین تاثیر را در این زمینه خواهد داشت این است که ببینیم قیمت‌های نفت در ۶ ماه آینده با توجه به تحولات ژئوپولیتیکی منطقه، چگونه تغییر خواهند کرد.

دیروز یازدهمین جلسه ستاد تهیه و تدوین لایحه بودجه سال ۱۳۹۸ کل کشور به ریاست محمدباقر نوبخت معاون رییس‌جمهور و رییس سازمان برنامه و بودجه کشور و با حضور جمعی از نمایندگان مجلس شورای اسلامی و معاونان و مدیران این سازمان و نمایندگانی از بخش خصوصی و دستگاه‌های ذی‌ربط در محل این سازمان برگزار شد.

دولت طبق آئین نامه داخلی مجلس، موظف است تا ۱۵ آذرماه سال جاری لایحه بودجه سال ۹۸ را به مجلس تقدیم کند. گزارش ها از این جلسه حاکی از آن است که دولتمردان کشور کاملا واقف به وضعیت سخت بودجه نویسی سال آینده هستند.

آغاز دور دوم تحریم های آمریکا علیه ایران دست دولت را در بودجه نویسی تنگ کرده است. به ویژه اینکه منابع درآمدی بودجه نویسی در ایران بر پایه درآمدهای نفتی است. حال با احتمال کاهش بیشتر صادرات نفت ایران، دولت سناریوهای مختلفی برای بودجه سال 98 درنظر گرفته است.

روند جهانی بازار نفت بر خلاف تصورات مسئولان پیش رفت

بر همین اساس، دیروز خبرگزاری فارس به نقل از «برخی منابع» نوشت که دولت 3 سناریو برای صادرات نفت در نظر گرفته است.

در سناریوی اول، صادرات نفت ایران به روزی یک میلیون بشکه خواهد رسید. در سناریوی دوم صادرات نفت نیم میلیون بشکه بیشتر از سناریوی اول است و در خوشبینانه ترین سناریو، صادرات نفت ایران به 2 میلیون 350 هزار بشکه می رسد. قیمت فروش نفت هم بین 65 دلار تا 70 دلار تعیین شده است.

پیش از اجرای تحریم های آمریکا علیه ایران، بسیاری از تحلیلگران موسسات بزرگ مالی، احتمال می دادند که با آغاز این تحریم ها قیمت نفت به 100 دلار برسد. حتی برخی از این تحلیل گران در بدبینانه ترین شریط قیمت نفت را به بیش از 120 دلار در هر بشکه رسانند.

اما عملا بعد از آغاز تحریم ها قیمت نفت تاکنون روندی نزولی داشته و اگر در برخی مواقع به صورت موقت افزایش چند درصدی را نشان داده است، خیلی زود این روند افزایشی متوقف شده است.

دلایل این روند نزولی قیمت نفت را می توان در کاهش تقاضای جهانی نفت به دلیل کاهش رشد اقتصادی به خصوص در چین، افزایش تولید نفت و در نتیجه افزایش ذخایر نفت وارد کنندگان عمده نفت جهان، افزایش تولید شیل آمریکا و از همه مهمتر تهدیدهای دونالد ترامپ، رییس جمهور ایالات متحده علیه تولید کنندگان اوپک و در نهایت معافیت های چند ماهه ای که به برخی واردکنندگان نفت ایران اعطا شده جست.

این هفته نشست تولید کنندگان اوپک به همراه روسیه برگزار شد و در این نشست برخلاف آنچه که ترامپ از عربستان خواسته بود، خالد الفالح، وزیر انرژی عربستان از قصد این کشور برای کاهش 500 هزار بشکه ای تولید نفت خود خبر داد. اما این خبر فقط توانست ساعاتی به مقدار بسیار کم قیمت نفت را افزایش دهد و پس از آن دوباره قیمت نفت نزولی شد.

امروز نفت خام برنت تقریبا به 65.11 دلار در بشکه رسیده است. یعنی تقریبا همان میزانی که بودجه دولت احتمالا بر اساس آن بسته می شود.

برخی خبرگزاری ها اعلام کرده بودند سازمان برنامه و بودجه در یکی از پیشنهادات سناریو افزایش حامل‌های انرژی را مطرح کرده که البته تاکنون مورد موافقت دولت قرار نگرفته است.

منابع آگاه گفته اند که تغییراتی در تبصره‌های ۱۸، ۱۹ و ۲۰ ایجاد شده که برای بررسی بیشتر به دولت خواهد رفت. تبصره ۱۸ در لایحه بودجه سال ۹۷ مربوط به کسب درآمد از محل افزایش قیمت حامل‌های انرژی برای ایجاد اشتغال بود که با مخالفت مجلس منابع درآمدی آن تغییر کرد.

تبصره ۱۸ در لایحه بودجه سال ۹۷ مربوط به کسب درآمد از محل افزایش قیمت حامل‌های انرژی برای ایجاد اشتغال بود که با مخالفت مجلس منابع درآمدی آن تغییر کرد.

«روزنامه تعادل» هم نوشته بود: می‌گویند سازمان برنامه دو سناریو هم برای نرخ ارز و تسعیر آن در سال آینده دارد. یکی از این سناریوها حفظ ارز چهار هزار و 200 تومانی برای واردات کالاهای اساسی و ارز سامانه نیما برای مصارف دیگر است. اگر این سناریو عملی شود، دیگر افزایش قیمت کالاهای اساسی حداقل از محل افزایش نرخ ارز به وجود نخواهد آمد اما کالاهای دیگر باید خود را با ساز و کار بازار ثانویه هماهنگ کنند. سناریوی دیگر نیز تعیین قیمت پنج هزار تا پنج هزار و 500 تومانی برای کالاهای اساسی و ارز 10 هزار تومانی برای مصارف دیگر است. در این سناریو قیمت کالاهای اساسی از همین محل حدود 15 تا 20 درصد افزایش خواهد یافت اما نرخ کالاهای دیگر افزایش چندانی را تجربه نمی‌کند. اجرای این سناریو در صورتی‌که وضعیت رکود و بیکاری حاکم نشود، شاید بتواند راهگشا باشد ولی اگر وضعیت معیشتی جامعه به سمت منفی‌تر شدن حرکت کند، آن‌گاه فشار اصلی این طرح بر دوش فرودستان خواهد آمد.

این روزنامه در ادامه آورده است: به نظر می‌رسد اگر قیمت بنزین برای سال آینده افزایش یابد، نرخ تورم دوباره شتاب فزاینده خواهد گرفت و برخی از کارشناسان با شدت با اتخاذ این رویکرد در شرایط فعلی که اقتصاد بحران زده است، مخالفند.

دولت برای سال آینده قصد دارد تا حقوق کارکنان خود را تا 20 درصد افزایش دهد. این اقدام البته اجتناب‌ناپذیر است چرا که پیش‌بینی‌ها از تورم بیش از 30 درصدی تا پایان سال خبر می‌دهد و حتی افزایش 20 درصدی حقوق کارکنان نیز نمی‌تواند شرایط زندگی را برای کارمندان دولتی به وضعیت سال گذشته برگرداند و حداقل 10 درصد هم از سال گذشته معیشت سخت‌تری را تجربه می‌کنند. اما به اعتقاد روزنامه تعادل، همین اقدام به معنای افزایش یک پنجمی هزینه‌های دولت در پر هزینه‌ترین بخش بودجه‌ای دولت است.

وضعیت طرح های عمرانی چه می شود؟

مهر ماه سال گذشته، نوبخت، رئیس سازمان برنامه و بودجه کشور تاکید کرد: منابع ما محدود است به جای تقسیم قطره چکانی بین ۷۶ هزار پروژه، طرح های موثری که در سال ۹۷ به بهره برداری می رسند را احصا کردیم و منابع را به این طرح ها تخصیص می دهیم.

منابع ما محدود است به جای تقسیم قطره چکانی بین ۷۶ هزار پروژه، طرح های موثری که در سال ۹۷ به بهره برداری می رسند را احصا کردیم و منابع را به این طرح ها تخصیص می دهیم.

دیروز و در پایان یازدهمین جلسه ستاد تهیه و تدوین لایحه بودجه سال ۱۳۹۸ کل کشور، محمد باقر نوبخت گفت: بی‌تردید سال آینده از رقم بودجه اعتبارات عمرانی چیزی را کسر نمی کنیم و استدلال‌مان این است که سهم اعتبارات عمرانی در تحقق رشد اقتصادی کشور، قابل توجه و اساسی است.

وی تاکید کرد: در سال ۱۳۹۸ در عین حال که هیچ طرح قابل‌ دفاعی را رد نخواهیم کرد، از شیوه بودجه‌ریزی غلتان بهره خواهیم برد، به این مفهوم که با وجود محدودیت منابع، به تغییر منابع و تغییر روش‌های تخصیص منابع اندیشه خواهیم کرد.

نوبخت از «خلق منابع جدید» هم خبر داد اما توضیحی در این خصوص نداده است.

با این حال خبرگزاری فارس به نقل از منابع آگاه نوشته است که ۲۱ تبصره لایحه بودجه جمع بندی شده و برای تصویب به دولت می‌رود تا در جلسات آتی هیات وزیران به تدریج بررسی و نهایی شود. هنوز سقف درآمدی بودجه تعیین نشده و پیشنهاداتی در این زمینه وجود دارد که به دولت ارائه خواهد شد.

قیمت نفت و دلار در بودجه ۹۸ چقدر است؟

حدود یک سوم درمنابع عمومی دولت از محل درآمدهای نفتی تامین می‌شود

حدود یک سوم درمنابع عمومی دولت از محل درآمدهای نفتی تامین می‌شود. بر این اساس پیش‌بینی قیمت هر بشکه نفت، میزان صادرات و در اهم آن نرخ دلاری که قرار است درآمدهای نفتی به ریال تبدیل شود، قابل توجه است.

ایسنا هشتم آبان ماه نوشته بود: اطلاعات دریافتی نیز از این حکایت دارد که در رابطه با تعیین قیمت فروش هر بشکه نفت با توجه به افزایش قیمتی که در بازارهای جهانی در چند ماه گذشته داشته و اکنون به میانگین حدود ۷۵ دلار در هر بشکه می‌رسد [قیمت 75 دلار برای هر بشکه در هشتم آبان ماه. امروز خبرها از سقوط قیمت نفت به 65 دلار در هر بشکه حکایت دارد.]، برای بودجه سال بعد بحث‌هایی برای نفت حدود ۶۵ دلاری وجود دارد و بعید نیست که این قیمت برای آن ثبت شود.

از سوی دیگر باید نفت فروخته شده توسط دولت از سوی بانک مرکزی به ریال تبدیل شود که هرساله مبنای آن برای پیش‌بینی درآمد نفتی دولت تعیین می‌شود. نرخ‌هایی که پیشنهاد شده هنوز نهایی نشده است اما ظاهرا نرخ ۵۵۰۰ تومان نیز برای هر دلار از احتمال بالاتری برخوردار است.

دولت سال گذشته برای قیمت نفت حدود ۵۵ دلار در هر بشکه با نرخ ۳۵۰۰ تومان پیش‌بینی کرده بود که این نرخ برای هر بشکه نفت در بازارهای جهانی تا بیش از ۷۰ دلار افزایش داشت.

به هر حال با آغاز تحریم های آمریکا علیه ایران، بودجه نویسی برای اقتصاددانان کابینه سخت تر از گذشته شده است. از سویی شرایط بازارهای جهانی نفت هم فعلا نشانی از افزایش قیمت طلای سیاه ندارد.

حال باید منتظر ماند و دید که دولت برای مقابله با تحریم ها در بودجه سال 98 در بازار کم رمق نفت دنیا چه اندیشه ای در سر دارد؟

برچسب ها