درب بطریهای پلاستیکی و مشکل رقابت اقتصادی در اتحادیه اروپا
آیا قوانین زیستمحیطی مانعی هستند بر سر راه اقتصاد و پیروزی در رقابتهای اقتصادی؟ اتحادیه اروپا «فعلا» به چنین چیزی باور ندارد، اما بقیه دنیا این قوانین را مانعی میدانند برای کسب سود بیشتر. گویا عقیده این بقیه دنیا در حال پیروز شدن است و شواهد هم همین را نشان میدهد.
به گزارش «انرژی امروز» در ژوئیه 2024، قانونی در اتحادیه اروپا لازمالاجرا شد که بر اساس آن باید درب بطریهای پلاستیکی طوری طراحی میشد که هیچ گاه حتی بعد از مصرف، از بطری جدا نشود و به بطریهایشان متصل بمانند. این قانون در رسانههای اجتماعی و در بین میلیاردرهای سیلیکونولی با تمسخر مواجه شد. مردم میگفتند بروکسل به چه وضعیتی افتاده که بوروکراتهایش با چنین ریزبینی امور جاری را مدیریت میکنند و با شهروندان مانند کودکانی رفتار میکنند که ممکن است درب بطریهایشان را گم کنند!
اما منطق مهمی پشت این قانون قرار داشت. در طول دههها جمعآوری دادههای پاکسازی ساحلی، مشخص شده بود که درب بطریهای پلاستیکی یکی از اقلام اصلی یافت شده در سواحل اروپا بوده است.
دربها کوچک، سبک و ساخته شده از پلاستیکی متفاوت از خود بطری هستند و پس از جدا شدن از بطری، روی آب شناور شده مسافتهای بسیار طولانیتری را نسبت به خود بطریها طی میکنند. احتمال بلعیده شدن آنها توسط پرندگان دریایی، ماهیها و لاکپشتهای دریایی بسیار بیشتر است.
خب! با این تفاصیل، پس از تصویب این قانون چه اتفاقی افتاد؟ اگر فکر میکنید همه منطق پشت این قانون را درک کردند، اشتباه میکنید.
برخی شرکتهای تولید کننده نوشیدنی جهان دربهای خود را دوباره طراحی کرده با قانون تطبیق دادند. اما شرکتهایی مانند کوکاکولا چه کردند؟ در شعب اروپایی این شرکتها طراحی درپوشهای جدید به عنوان نشانهای از تعهد تزلزلناپذیر این غولهای تولیدی به محیطزیست پایدار در بوق و کرنا شد، اما در واقعیت در همهجای دنیا بر سیاق سابق به تولید بطری ادامه دادند.
اینکارشان نه به این دلیل بود که فیزیک آلودگی پلاستیکی در قارههای مختلف متفاوت است، بلکه به این دلیل بود که هیچ کشور دیگری چنین الزام قانونی نداشت.
آلبرتو آلمانو استاد حقوق اتحادیه اروپا در کالج حقوق پاریس میگوید: داستان درپوش بطری، تمثیلی برای یک مبارزه بزرگتر است که در بالاترین سطوح سیاست اروپا در جریان است. یک طرف ادعا میکند که قوانین اتحادیه اروپا مشکلساز هستند و اروپا را از ایالات متحده و چین عقب نگه میدارند. طرف دیگر میگوید که این قوانین نه مانع بلکه منبع قدرت هستند و تنها ابزار حفاظت از مردم و کره زمین.
فعلا اردوگاه اول در حال پیروزی است. ائتلاف سیاسی پشت آن گسترده است و از بروکسل تا برلین، ورشو و رم امتداد دارد. استدلالشان هم ظاهرا منطقیست.
و مشخص است از دل این این اختلافات، کاهش حمایتهای زیستمحیطی، قوانین دیجیتال، الزامات ایمنی مصرفکننده و مواد غذایی بیرون میآید: استانداردهایی که اروپا دو دهه صرف ایجاد آنها کرده بود، به نام رقابتپذیری کنار گذاشته میشوند.
آخرین دادههای OECD نشان میدهد که بار نظارتی بر کسبوکارهای اروپایی، در ۱۵ سال گذشته تنها اندکی افزایش یافته و جالب اینکه گزارش سال ۲۰۲۴ ماریو دراگی، رئیس سابق بانک مرکزی اروپا، میگفت: بیش از ۶۰ درصد از شرکتهای اتحادیه اروپا، مقررات محیط زیستی را مانعی برای سرمایهگذاری میدانند؛ اما پس از بررسی آمار مشخص شد که تنها حدود ۲۵ درصد شرکتها چنین نظری دارند.
درب بطریها هنوز در اروپا به بطری متصل است. اما سوال این است که آیا اروپا پروژههای سیاسیاش را برای محافظت از مردم و شکل دادن به بازارهای جهانی حفظ میکند یا اینکه تسلیم رقابت در دنیای اقتصاد میشود؟
و سوال مهمتر اینکه: آیا هیچکجای دیگر دنیا زمانی به این نتیجه نخواهد رسید که قوانین محیطزیستی خود را سختگیرانهتر کند؟
