سوریه؛ برنده کمتر شناختهشده جنگ خلیج فارس
جنگ اگر برای طرفین درگیر آورد اقتصادی نداشته باشد، برای آنها که از دور دستی بر آتش دارند، بدون مزیت نخواهد بود. حالا گویا با انساد تنگه هرمز، احیای مسیر قدیمی صادرات نفت از عراق به مدیترانه برای رژیم جدید سوریه سودآور بودهاست.
به گزارش «انرژی امروز» این روزها جاده ۸۶۰ کیلومتری رمادی در عراق به غرب سوریه مملو از کامیونهاییست که نفت حمل میکنند. این کامیونها مخازن خود را در ترمینال بانیاس در ساحل مدیترانه سوریهخالی کرده، بعد برای پر کردن مخزن و ادامه سفر به عراق بازمیگردند.
بسته شدن تنگه هرمز به این معنی است که غولهای نفتی خاورمیانه در تلاش برای یافتن مسیرهای جدید برای رساندن محصولات خود به بازارهای جهانی هستند.
عربستان سعودی، دومین تولیدکننده بزرگ نفت در جهان، به خط لوله متصل به دریای سرخ متکی است. امارات در حال گسترش خط لولهای به خلیج عمان است. اما عراق، ششمین تولیدکننده بزرگ نفت جهان، به دلیل موقعیت جغرافیایی با مشکل مواجه شده. این کشور به دنبال یافتن راهیست برای انتقال روزانه ۴ میلیون بشکه نفت. راهحل فعلی سوریه است.
این کشور به برنده دور از انتظار جنگ تبدیل شده. انسداد تنگه هرمز، عراق را مجبور کرد تا تولید نفت خود را در ماه مارس ۸۰ درصد کاهش دهد، زیرا مخازن ذخیرهسازی آن پر شده بود. شرکت دولتی عراق SOMO، به سه شرکت ماموریت داده که ماهانه ۶۵۰ هزار تن نفت را از کشور خارج کنند.
به نوشته اکونومیست، مسیر سوریه کوتاهتر از مسیرهای اردن یا ترکیه است و نفت را مستقیما به مدیترانه میرساند. حاکمان عراق به دولت احمدالشرع بدبین هستند. اما منافع تجاری بر بیاعتمادی فرقهای غلبه میکند. پس شبهنظامیان سنی سوریه هزاران کامیون عراقی را اسکورت میکنند تا از گذرگاه الولید عبور میکنند.
اما محدودیتهایی هم وجود دارند: تانکرها نیز به بنزین نیاز دارند و بخشی از نفت سنگین برای ذخیرهسازی و پمپاژ در ترمینال به گرمایش نیاز دارد. ذخیرهسازی در بانیاس محدود است. عراق میخواهد نفت بیشتری را از طریق این کانال به غرب ارسال کند، اما عملیات کامیونداری دشوار است. وجود هزاران کامیون باعث انسداد تأسیسات پمپاژ بانیاس میشوند. انتقال نفت با کامیون بسیار کندتر از خط لوله است.
اما نفت عراق سوخت نیروگاههای سوریه را تامین میکند. این مسیر جایگزین نفت ایران شد در سوریه. احیای میادین نفتی وسیع اما ویران شده سوریه سالها زمان و میلیونها دلار پول میخواهد. رژیم جدید بیشتر به اکتشاف میادین جدید و ارتباط مجدد با شرکتهای نفتی آمریکایی علاقهمند است نه نوسازی میادین قدیمی.
و پول هم عاید سوریه میشود. سوریه هزینه ترانزیت دریافت میکند. شرکت نفت سوریه کار ذخیرهسازی و پمپاژ نفت به تانکرها در بانیاس را مدیریت میکنند. یک شرکت خصوصی دیگر نیز کامیونها را مدیریت میکند.
تخمین درآمد روزانه از ۱ میلیون تا ۲ میلیون دلار متغیر است. هزاران کامیونی که هر روز از بیابان عبور میکنند، تنها حدود ۵درصد از صادرات نفت عراق قبل از جنگ را حمل میکنند. اما این مبلغ برای راضی نگه داشتن نسبی همه کافی است و فضای ذخیرهسازی بسیاری برای عراق را آزاد میکند.
کریدور احیا شده صادرات نفت از طریق سوریه، که مدتها از جهان جدا بود، پس از ساخت خط لوله جدید با هزینه حداقل ۴ میلیارد دلار، به رژیم جدید دمشق یک اهرم استراتژیک خواهد داد. بخش زیادی از خط لوله قدیمی سوریه غیرقابل استفاده یا تخریب شده است.
با مسدود شدن تنگه هرمز، مسیر جدید ممکن است حیاتی شود و سوریه میتواند به یک قطب مهم ترانزیت تبدیل شود. بسته شدن تنگه هرمز به کشورهای نفتخیز خاورمیانه نشان داده که باید شبکههای حمل و نقل خود را متنوع کنند.
اگر سوریه بتواند زیرساختهای نفتی خود را ارتقا دهد و خطوط لوله جدید را به سرعت بسازد، میتواند جایگاه سودآوری برای خود در نقشه انرژی جهان پیدا کند. اولین وظیفه آن افزایش ظرفیت ذخیرهسازی در بانیاس خواهد بود.
اگر سوریه بتواند میادین نفتی خود را راهاندازی کند، بازارهای جدیدی برای محصولاتش باز میشود و سرمایهگذاری خارجی را به خود جلب میکند.
هزینه تخمینی بازسازی کلی سوریه حداقل ۲۰۰ میلیارد دلار است. در کوتاهمدت اما سوریه از نادر کشورهای سودبرنده از جنگ علیه ایران است.
