اکونومیست: لغو تحریمهای نفتی ایران، امتیاز بزرگی از سوی آمریکا است
اکونومیست معتقد است با لغو تحریمهای ایران، این کشور میتواند ظرف یک دهه به یکی از ثروتمندترین کشورهای خلیج فارس تبدیل شود، بدون اینکه در مورد برنامه هستهای خود یا حمایت از گروههای نیابتی دردسرساز امتیاز زیادی داده باشد.
به گزارش «انرژی امروز» جدیدترین نسخه نشریه اکونومیست در بخش اقتصادی خود درباره لغو تحریمهای نفتی ایران مینویسد: در ۲۲ ژوئن، وزارت خزانهداری با صدور معافیت از تحریمها که تولید، فروش و تحویل نفت ایران را به مدت ۶۰ روز مجاز میکرد، به چهار دهه سیاست آمریکا پایان داد. این اقدام، آرامش فوری را برای ایران به ارمغان خواهد آورد و میتواند به مرور زمان ایران را دوباره ثروتمند کند.
آمریکا در سال ۱۹۸۰ در واکنش به بحران گروگانگیری در سفارت خود در تهران در سال قبل، شرکتهای خود را از خرید نفت ایران منع کرد. این تحریم در اوایل دهه ۲۰۱۰ با تحریمهای «ثانویه» تکمیل شد که سایر خریداران را در معرض مجازاتهای آمریکا قرار داد. این معافیتها تحت توافق هستهای باراک اوباما در سال ۲۰۱۵ به حالت تعلیق درآمدند، و سه سال بعد، که دونالد ترامپ این توافق را پاره کرد، به شکلی شدیدتر، دوباره اعمال شدند.
جدیدترین معافیت، بسیار فراتر از هرگونه معافیت قبلی است. معافیت قبلی که توسط ترامپ آن هم در زمان جنگ بین دو کشور صادر شد، فقط آن بخش از نفت ایران را پوشش میداد که پیشتر در کشتیها بارگیری شده بود. مجوزهایی که در زمان اوباما به کشورهای ثالث اعطا شده بود، آنها را ملزم به کاهش خرید نفت ایران میکرد در نتیجه صادرات نفت این کشور را از ۲.۵ میلیون بشکه در روز در سال ۲۰۱۱ به ۱.۵ میلیون بشکه در روز در سال ۲۰۱۲ کاهش داد. حتی توافق هستهای اوباما فقط تحریمهای ثانویه را لغو کرد. مجوز جدید ترامپ چنین محدودیتهایی را اعمال نمیکند. پالایشگاههای آمریکایی اکنون میتوانند نفت ایران را مستقیما خریداری کنند، هزینه آن را به دلار بپردازند.
چرا باید اینقدر سخاوتمند بود وقتی مذاکرات تاکنون هیچ امتیازی از ایران به همراه نداشته است؟ به باور اکونومیست، یکی از انگیزههای آشکار این اقدام ترامپ، زنده نگه داشتن مذاکرات و باز نگه داشتن تنگه هرمز است علیرغم افزایش تنشها بر سر حملات مداوم اسرائیل در لبنان.
میشل بروهارد از شرکت کپلر میگوید فراتر از آن، ترامپ امیدوار است که این اقدام قیمت نفت را پایین بیاورد، مانع از دستیابی چین به نفت خام ارزان ایران شود و ایران را از بستن تنگه باز دارد.
اما به باور این نشریه یکی از دلایل این است که نفت خام ایران پس از لغو محاصره بنادر ایران توسط آمریکا در اواسط ژوئن، آزادانهتر جریان داشته است. دیوید وچ از شرکت دادهپردازی ورتکسا خاطرنشان میکند که صادرات نفت از تقریبا هیچ در ماه مه به ۱.۵ میلیون بشکه در روز رسیده است.
بارگیری از جزیره خارک، پایانه اصلی صادراتی ایران، نیز افزایش یافته است. هرچند ایران هنوز راه درازی در پیش دارد تا به میانگین ماهانه ۲ میلیون بشکه در روز ثبت شده قبل از جنگ برسد. اما قیمت نفت خام برنت، معیار جهانی که از زمان اعلام امتیاز ترامپ به ایران افزایش قیمت نیافته است، نشان میدهد که بازارها حتی قبل از اعلام معافیت، افزایش صادرات محمولههای ایران را پیشبینی میکردند.
برای افزایش بیشتر صادرات و کاهش بیشتر قیمتها، ایران باید خریداران جدیدی برای نفت خود پیدا کند. در سالهای اخیر تقریباً تمام نفت این کشور به پالایشگاههای کوچک «تیپاتی» در شمال شرقی چین رفته است.
تام رید از آرگوس مدیا میگوید تیپاتیها نمیتوانند به راحتی خرید خود را افزایش دهند. نفت خام ایران اکنون با نفت عمان و امارات قیمتگذاری شده است. برای اینکه سایر خریداران حاضر به خرید نفت ایران شوند، بانکداران، بیمهگران و مسئولان انطباق آنها ابتدا باید اطمینان داشته باشند که میتوانند بیش از 60 روز با ایران تجارت کنند و اینکه ترامپ ناگهان معافیت خود را لغو نخواهد کرد.
ایرانیها هنوز با تحریمهای اروپا و بریتانیا مواجه هستند که همچنان پابرجاست. آمریتا سن از شرکت مشاورهای Energy Aspects میگوید: «اروپاییها باید ریسک اعتباری ناشی از واریز مستقیم پول به جیب ایران را در نظر بگیرند.»
این موانع بسیاری از مشتریان بالقوه را از خرید نفت ایران منصرف خواهد کرد. هند که زمانی نفت زیادی از ایران میخرید، ممکن است مقداری از آن را خریداری کند. نادر ایتاییم از شرکت آرگوس میگوید: «ژاپن و کره جنوبی که تا اواخر دهه ۲۰۱۰ خریداران دائمی نفت ایران بودند اگر توافق فعلی چند هفته طول بکشد، ممکن است دوباره به ایران برگردند.» خریدهای غربی احتمالا قبل از انعقاد یک توافق دائمی از سر گرفته نخواهد شد.
در مورد باز نگه داشتن تنگه هرمز، بعید به نظر میرسد که لغو تحریمها به شفافیتی که آمریکا به آن امیدوار است، دست یابد. چند روز پس از آنکه ترامپ در ۱۷ ژوئن توافق اولیه را با همتای ایرانی خود امضا کرد، ایران دوباره اعلام کرد که تنگه هرمز را بسته است.
ترافیک غیرایرانی تنگه هرمز که پس از امضا شروع به افزایش کرده بود، بلافاصله متوقف شد، حتی با افزایش محمولههای ایرانی. اکنون به نظر میرسد که این ترافیک دوباره در حال افزایش است، اما تنشها بین آمریکا و ایران نیز مدام افزایش مییابد. در درازمدت این نگرانی وجود دارد که ایران به دنبال اعمال عوارض بر گذرگاههای هرمز باشد که باعث محدود شدن ترافیک خواهد شد.
در ۲۲ ژوئن، این کشور اعلام کرد که این آبراه را «اداره» خواهد کرد و یک «خط تلفن ویژه» برای هماهنگی عبور کشتیها راهاندازی خواهد کرد.
به عبارت دیگر، معافیت از تحریمها تاکنون از دیدگاه آمریکا بیاثر به نظر میرسد. برای ایران، این یک مزیت است: بازیابی صادرات را تسریع میکند و با آزاد کردن فضای ذخیرهسازی نفت خود، امکان از سرگیری تولید محدود شده را فراهم میکند. با کاهش اصطکاک در تدارکات و پرداختها، به شرکتهای نفتی ایران اجازه میدهد تا از هر بشکهای که میفروشند، کمی بیشتر درآمد کسب کنند.
اگر این مجوز به طور نامحدود تمدید شود، ایران گروه بزرگتر و متنوعتری از خریداران را جذب خواهد کرد.
یک تاجر بزرگ آشنا با منطقه میگوید اگر میلیاردها دلار در سال بابت هزینههای ترانزیت، بازگشت داراییهای آزاد شده و صندوق غرامت ۳۰۰ میلیارد دلاری وعده داده شده توسط ترامپ را هم در نظر بگیرید، ایران میتواند ظرف یک دهه به یکی از ثروتمندترین کشورهای خلیج فارس تبدیل شود، بدون اینکه در مورد برنامه هستهای خود یا حمایت از گروههای نیابتی دردسرساز امتیاز زیادی داده باشد.
ترامپ ممکن است با مخالفت داخلی برای آنچه که تقریبا تسلیم کامل خواهد بود، روبرو شود. اما احتمال چنین نتیجهای به طور پیوسته در حال افزایش است.
