ماسک: پولداری که پول را بیارزش میداند
درباره مصاحبه جنجالی ایلان ماسک با اکونومیست
هفته گذشته ایلان ماسک با اکونومیست مصاحبهای جامع انجام داد که در آن تقریبا درباره همه چیز از هوش مصنوعی فوق هوشمند گرفته تا دوران جنجالیاش در دولت ترامپ و آینده پول صحبت کرد.
به گزارش «انرژی امروز» از هفته نامه صدا، ماسک، ثروتمندترین فرد جهان، مدیرعامل تسلا و اسپیس ایکس و مالک پلتفرم رسانه اجتماعی X است که ۲۵۰ میلیون دنبالکننده دارد. او xAI، استارتاپ هوش مصنوعی را راهاندازی کرده و همین امر او را در مرکز رقابت هوش مصنوعی دنیا قرار داده است و تبدیل شده است به یکی از مهمترین موضوعات گفتوگوی ماسک با اکونومیست.
ماسک در این مصاحبه موضوعات بسیاری را مطرح کرد. به باور این کارآفرین، هوش مصنوعی ظرف ۵ سال از مجموع هوش انسانی پیشی خواهد گرفت. ایلان ماسک معتقد است که هوش مصنوعی ممکن است «حدود ۵ سال دیگر» از هوش جمعی بشریت پیشی بگیرد و به زودی «واقعا هیچ کاری وجود نخواهد داشت که هوش مصنوعی نتواند بهتر از انسانها انجام دهد» مگر اینکه بخواهد انسان باشد. او تصویری آرمانی از آنچه در پیش است ترسیم کرده: «عصر فراوانی شگفتانگیز» که در آن «هر کسی میتواند هر چیزی را که به ذهنش میرسد، داشته باشد.»
با این حال، او در مورد اینکه چه کسی مسئول همه این تحولات خواهد بود چندان با اطمینان صحبت نکرد و شکاف اطلاعاتی آینده را با شکاف بین انسانها و شامپانزهها مقایسه کرد: «تصور اینکه شامپانزه مسئول این اطلاعات باشد، دشوار است.»
از طرفی ماسک تاکید دارد با خطر هوش مصنوعی که نمیتواند جلوی آن را بگیرد، کنار آمده است! ماسک پیش از این احتمال نابودی بشریت توسط هوش مصنوعی را ۱۰ تا ۲۰ درصد اعلام کرده بود و از این حرف عقبنشینی نکرد. چیزی که در صحبتهای ماسک تغییر کرده، نگرش اوست نسبت به این احتمال. ماسک میگوید که به یک «نتیجهگیری فلسفی» رسیده است تا به جنبههای مثبت ماجرا نگاه کند، زیرا شتابی که پس پشت هوش مصنوعی و رباتیک قرار دارد، اکنون غیرقابل توقف است. ثروتمندترین مرد دنیا پیشنهاد میکند: «بیایید از مسیر لذت ببریم، فلسفه من در این مرحله است» و حتی اگر دکمه توقفی وجود داشته باشد، «احتمالا نباید آن را فشار دهیم.» ماسک میگوید که تلاشهایش برای هدایت ایمن هوش مصنوعی، از جمله همکاری در تاسیس OpenAI، که بعدها Anthropic از آن جدا شد، به این فناوری شتاب بخشیده است. نتیجهگیریاش اما جالب است: «شما نمیتوانید هوش مصنوعی را شکست دهید؟ پس به آن بپیوندید.»
ماسک در میان صحبتهایش وقتی به مسائل سیاسی میرسد اذعان میکند که درگیر سیاست شده است: «فکر میکنم کمی بیش از حد درگیر سیاست شدم، رک و پوستکنده بگویم، درگیر شدم.» در سال ۲۰۲۴ ماسک کمکهای مالی زیادی به کمپین انتخاب مجدد ترامپ کرد و در ماههای اولیه دولت ترامپ هم نقش برجستهای ایفا کرد و رهبری وزارت بهرهوری دولت را بر عهده گرفت. اما بعدها بر سر لایحه بزرگ زیبای رئیس جمهور با ترامپ اختلاف پیدا کرد. در این مصاحبه، ماسک از هدف اصلی کار وزارت بهرهوری دولت (DOGE) دفاع کرد و گفت: هدف مقابله با کسری بودجهای چنان بزرگ بود که به گفته او، پرداخت بهره بدهی اکنون از مجموع هزینههای دفاعی و اطلاعاتی ایالات متحده فراتر رفته است. به باور او هدف این است که مطمئن شود پول «هدر نمیرود یا صرف فعالیتهای کلاهبرداری نمیشود»، هرچند که گفت «به خاطر این کار مورد انتقاد زیادی قرار گرفته است».
هم پیمان ترامپ درباره رقابایش نیز صحبت کرد و گفت میخواهد آزمایشگاههای هوش مصنوعی رقیب، علیرغم دشمنیهای شخصی، یکدیگر را زیر نظر داشته باشند. ماسک پیشنهاد داد که شرکتهای پیشرو در حوزه هوش مصنوعی هر چند هفته یکبار تماسهای ایمنی برگزار کنند و مدلهای جدید یکدیگر را قبل از انتشار بررسی کنند و استدلال کرد که رقبا در موقعیت بهتری نسبت به دولتها برای تشخیص مشکلات هستند. وقتی زانی مینتون ناددوس، سردبیر اکونومیست، از او پرسید که مدام میشنود که یک سیستم باید ظرف شش ماه راهاندازی شود. ماسک گفت که با توجه به سرعت پیشرفتها، «شش ماه زمان زیادی است». البته ماسک شکایت خود را تکرار کرد که OpenAI، که او به عنوان یک سازمان غیرانتفاعی تاسیس کرده بود، به یک شرکت ۸۰۰ میلیارد دلاری، متنباز و انتفاعی تبدیل شده است. او همچنین انتقادات همیشگی خود را از سم آلتمن، دیگر بنیانگذار شرکتهای هوشمصنوعی را ادامه داد که بخش عمدهای از دو سال گذشته را با او درگیر یک نبرد حقوقی بوده است.
در کنار این انتقادات، داریو آمودی از شرکت آنتروپیک را که OpenAI را برای تاسیس این شرکت ترک کرد، به عنوان «فردی بسیار اصولگرا» ستود و گفت اگر کار به اینجا بکشد، آنها «اختلافات شخصی خود را برای خیر جهان کنار خواهند گذاشت.»
در بخش دیگری از مصاحبه، سردبیر اکونومیست از ماسک پرسید که آیا درست است که کاهش کمکهای مالی تحت ریاست کوتاهمدتش در وزارت بهرهوری دولت ترامپ، به قیمت جان انسانها تمام شده است؟ اما ماسک این موضوع را قاطعانه رد کرد. ماسک در پاسخ به این سوال که آیا کودکان در آفریقا به دلیل قطع ناگهانی این بودجههای کمکرسان جان خود را از دست دادهاند، با تأکید گفت: «صفر نفر»، و بعد ادامه داد: «0.0». به باور ماسک سازمانهای خیریهای مانند بنیاد گیتس و Yield Giving مککنزی اسکات میتوانستند وارد عمل شوند و اگر این کار را نمیکردند، «آنها به همان اندازه مسئول هستند» و گزارشهای مربوط به مرگ و میر را گزارشهای «سازمانهای کلاهبرداری» عنوان کرد که به دنبال بازگرداندن این بودجههای هدر رفته بودند. اما سردبیر اکونومیست با این پاسخ ماسک موافق نبود و گفت: که سرعت کاهش کمکهای مالی «تقریبا مطمئنا باعث رنج و مرگ و میرهای ناخواسته شده است».
پول بیاهمیت؟
اما شاید یکی از مهمترین نکاتی که در این مصاحبه مطرح و تقریبا در تمام رسانههای اقتصادی به سرعت بازتاب یافت این بود که ماسک گفت: «پول در سال 2036 اهمیتی نخواهد داشت». در ادامه ماسک گفت که انتظار دارد در آینده ضدتورم ایجاد شود، نه تورم. اگر ماشینها به افزایش تولید ادامه دهند در حالی که عرضه پول نسبتا ثابت بماند، قیمتها کاهش مییابد و یک دلار به مرور زمان ارزش بیشتری خواهد داشت. او معتقد است که این روند به اندازهای پیش میرود که خود دلار اهمیت کمتری پیدا کند. ماسک همچنین ایده صدور چک توسط دولتها را هم برای شهروندان پس از ارزان شدن کالاها مطرح کرد.
او پیش از این در گفتوگو با پیتر دیاماندیس، کارآفرین، این موضوع را به عنوان «درآمد بالای جهانی» توصیف کرده بود. بر اساس گزارش «بیتکوین داتکام» ماسک میگوید این گذار «پردستانداز» خواهد بود و در عین حال، انتقال درآمد را به عنوان مبارزه سیاسی اصلی بعدی اعلام کرد.
ماسک مشخص نکرد که چه کسی این انتقالها را تامین مالی خواهد کرد یا دولتهایی که در حال حاضر با کسری بودجه مواجه هستند، چگونه این کار را مدیریت خواهند کرد و با مشاغلی که از دست میرود چگونه دستوپنجه نرم خواهند کرد.
اما بیتکوین داتکام مینویسد که اقتصاددانان میگویند ماسک در مورد کمبود و پول اشتباه میکند. نکته مورد اشاره این اقتصاددانان این است که کالاهای تولیدی ارزان، کمبود را از بین نمیبرند. به عنوان مثلا نشریه فوربس مینویسد: که کمبود به چیزهای مختلفی منتقل میشود: خانهای با منظرهای رو به اقیانوس، جایگاهی در یک دانشگاه برتر، و «وقت و زمان» برای کسی که تقاضای بالایی دارد: هیچکدام از اینها وقتی رباتها سریعتر ابزار میسازند، ارزانتر نمیشوند. مردم هنوز به چیزی برای تخصیص دسترسی به آنها نیاز دارند.
اقتصاددانان تایلر کوئن و نوح اسمیت هر دو این نکته را مطرح کردهاند. موسسه تحقیقات اقتصادی آمریکا نیز به چنین چیزی اشاره دارد. استدلال آنها این است که دیدگاه پساکمیابی ماسک فقط در مورد کالاهای فیزیکی تولید شده صدق میکند. کالاهای باارزش، مکانهای مطلوب و توجه افرادی که همه میخواهند آنها را بشناسند، کمیاب باقی میمانند. پول هنوز همان چیزی است که دسترسی باعث سهمیهبندی آن میشود.
منتقدان این سوال را هم مطرح کردهاند که چه کسی مالک رباتهاست. تعداد شرکتهایی که ماشینها و سیستمهای انرژی را تحت کنترل دارند که آنها را تغذیه میکنند. حتی اگر این ماشینها خروجی عظیمی تولید کنند، توزیع آن خروجی یک تصمیم سیاسی است، نه یک تصمیم خودکار. انویدیا، مایکروسافت و متا صدها میلیارد دلار برای ساخت زیرساختی که ماسک توصیف میکند، هزینه میکنند. هیچکدام از آنها قصد ندارند خروجی را در اختیار دیگران قرار دهند.
نشریه استریت در این خصوص مینویسد: سردبیر اکونومیست ماسک را در مسیر سیاسی بین اکنون و سال ۲۰۳۶ به چالش کشید. او اشاره کرد که از دست دادن شغل به دلیل هوش مصنوعی معمولا قبل از هرگونه فراوانی اتفاق میافتد. کارگرانی که شغل خود را به دلیل ظهور ماشینها از دست میدهند، منتظر نمیمانند تا قیمتها کاهش یابد. آنها به دولتها فشار میآورند. و دولتها، معمولا با حمایت از افراد بیخانمان به جای تسریع اختلال، واکنش نشان میدهند. او گفت که واکنشهای سیاسی میتواند شامل درخواست برای ملیسازی شرکتهای هوش مصنوعی، افزایش مالیات بر سود فناوری و مداخلات نظارتی باشد که روند ساختوساز مورد نظر ماسک را کند میکند. اما ماسک در عین حال که اذعان داشت که این گذار پر از دستانداز خواهد بود، میگفت گذار درآمد احتمالا نبرد سیاسی بزرگ بعدی خواهد بود.
بنابراین پیشبینی ماسک برای سرمایهگذاران تسلا و اسپیسایکس چه معنایی دارد؟ به اعتقاد کارشناسان اقتصادی، قیمت فعلی سهام تسلا به شدت به انتظارات از آپتیموس، ربات انساننمای این شرکت، بستگی دارد. سرمایهگذاران انتظار دارند از این قمار سود کسب کنند. این سودها به دلار پرداخت خواهد شد. درحالی که ماسک میگوید دلار در سال ۲۰۳۶ اهمیت چندانی نخواهد داشت. اسپیسایکس با ارزش ۱.۷۷ تریلیون دلار، که آن هم به دلار قیمتگذاری شده، وارد بازار بورس شده است. سرمایهگذارانی که سهام را با آن قیمت خریداری کردند، روی شرکتی قمار میکنند که بنیانگذار آن پیشبینی کرده بود ارز پرداختی آنها درست زمانی که انتظار دارند پولشان را دریافت کنند، اهمیت خود را از دست خواهد داد!
از طرفی ماسک در طول مصاحبه گفته که چین پس از گسترش ظرفیت محاسباتی خود، شانس زیادی برای رهبری هوش مصنوعی دارد. او رقابت ژئوپلیتیکی را حلنشده میداند، حتی اگر مقصد اقتصادی را حلشده بداند. نتیجه قطعی این سخنان این است که برنده نامشخص است: این نوع خاصی از قمار است و شرکتهای خود ماسک درست در مرکز آن قرار دارند.
