سختگیرانهتر شدن قوانین بستهبندی در اروپا
تمام بستهبندیها در اروپا باید تا سال ۲۰۳۰ قابلیت بازیافت داشته باشند و در این مسیر ممنوعیت استفاده از مواد شیمیایی مضر و سرطانزا معروف به «PFAS» در بستهبندیها از جولای ۲۰۲۶ اعمال میشود این قانون نهتنها بر اروپا، بلکه بر طراحی بستهبندی برندها در سراسر جهان تأثیر خواهد گذاشت.
به گزارش «انرژی امروز» از انجمن ملی صنایع پلیمر ایران، در تازهترین تحولات نظارتی، موجی از قوانین سختگیرانه علیه آلودگی پلاستیکی، سراسر جهان را فرا گرفته است. از اروپا و آمریکا تا هند و سازمانهای بینالمللی، همگی در تلاش هستند تا با وضع قوانین الزامآور، تولید، مصرف و مدیریت پسماندهای پلاستیکی را تحت کنترل درآورند.
نقطه عطف این تحولات، مقررات جدید بستهبندی و پسماندهای بستهبندی اتحادیه اروپا (PPWR) است که از ۱۲ جولای ۲۰۲۶ (۲۲ مرداد ۱۴۰۵) بهطور کامل اجرایی میشود. این قانون که جایگزین دستورالعمل ۳۰ ساله قبلی میشود، از سطح یک «دستورالعمل» به «مقررات» ارتقا یافته و بهطور مستقیم در تمام کشورهای عضو لازمالاجرا است.
بر اساس این مقررات، تمام بستهبندیها باید تا سال ۲۰۳۰ قابلیت بازیافت داشته باشند. ممنوعیت استفاده از مواد شیمیایی مضر و سرطانزا معروف به «PFAS» در بستهبندیها از اوت ۲۰۲۶ اعمال میشود و اهداف اجباری برای استفاده از محتوای بازیافتی از سال ۲۰۳۰ تعیین شده است. این قانون نهتنها بر اروپا، بلکه بر طراحی بستهبندی برندها در سراسر جهان تأثیر خواهد گذاشت.
کالیفرنیا؛ قوانینی فراتر از اروپا
در سوی دیگر جهان، ایالت کالیفرنیا با قانون «پیشگیری از آلودگی پلاستیکی و مسئولیت تولیدکننده بستهبندی» (SB 54) که از اول می ۲۰۲۶ اجرایی شد، گامهایی فراتر از قوانین اروپا برداشته است. این قانون تولیدکنندگان را موظف میکند که تا سال ۲۰۳۲، صد درصد بستهبندیهای یکبارمصرف عرضهشده در کالیفرنیا قابل بازیافت یا کمپوست باشند، ۶۵درصد از کل بستهبندیهای پلاستیکی یکبارمصرف بازیافت شوند و ۲۵درصد در حجم کل بستهبندیهای یکبارمصرف کاهش یابد. بیش از ۵۰۰۰ تولیدکننده مشمول این قانون شدهاند و مهلت ثبتنام آنها تا اول ژوئن ۲۰۲۶ بود.
هند؛ جهش اجباری به سمت اقتصاد چرخشی
هند نیز با انتشار «قوانین مدیریت پسماند پلاستیک (متمم) ۲۰۲۶»، گامی بلند در این مسیر برداشته است. بر اساس این قانون که از اول آوریل ۲۰۲۶ لازمالاجرا شده، بستهبندیهای پلاستیکی سخت (از جمله بطریهای PET در تماس با مواد غذایی) باید حداقل ۴۰درصد محتوای بازیافتی داشته باشند. این میزان بهصورت پلکانی تا سال ۲۰۲۸-۲۰۲۹ به ۶۰٪ افزایش خواهد یافت. همچنین بستهبندیهای نرم و چندلایه بهترتیب موظف به استفاده از ۱۰درصد و ۵درصد مواد بازیافتی هستند.
سازمان جهانی دریانوردی؛ هدفگذاری برای «صفر» زباله پلاستیکی
در حوزه بینالمللی، سازمان جهانی دریانوردی (IMO) در نشست کمیته حفاظت از محیط زیست دریایی (MEPC 84) در می ۲۰۲۶، هدف خود را برای رسیدن به «صفر» تخلیه زباله پلاستیکی از کشتیها تا سال ۲۰۳۰ کرد. توسعه یک کد الزامآور برای حمل و نقل دریایی گلولههای پلاستیکی نیز در این نشست تصویب شد.
مذاکرات معاهده جهانی؛ امیدها و نگرانیها
در سطح کلان، مذاکرات برای تدوین یک معاهده جهانی علیه آلودگی پلاستیکی همچنان ادامه دارد. پس از شکست مذاکرات در سال ۲۰۲۵، دیپلماتها در اول ژوئیه ۲۰۲۶ در نایروبی گرد هم آمدند تا درباره اختلافات عمیق، از جمله محدودیت تولید پلاستیک، گفتگو کنند. در حالی که کشورهای تولیدکننده نفت بر مدیریت پسماند تأکید دارند، اکثر کشورهای اروپایی، آفریقایی و آمریکای لاتین خواستار محدود کردن تولید پلاستیک در «سطحی پایدار» هستند.
جمعبندی
سال ۲۰۲۶ را باید نقطه عطفی در تاریخ صنعت پلاستیک دانست. اتحادیه اروپا، کالیفرنیا و هند با قوانینی سخت و الزامآور، استانداردهای جدیدی را تعریف کردهاند که زنجیره تأمین جهانی را تحت تأثیر قرار خواهد داد. از سوی دیگر، تلاشها برای تدوین یک معاهده جهانی، نشان از عزمی بینالمللی برای مقابله با بحران آلودگی پلاستیکی دارد، هرچند که راه رسیدن به یک توافق جامع همچنان پر از چالش است.
