کمیسیون اصل نود قانون اساسی

کمیسیون اصل نود یکی از کمیسیون‌های تخصصی مجلس شورای اسلامی است که وظیفه محول شده به مجلس در اصل نودم قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران را انجام می‌دهد.در اصل نود قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران آمده‌است:«هرکس شکایتی از طرز کار مجلس یا قوه مجریه یا قوه قضائیه داشته باشد، می‌تواند شکایت خود را کتباً به مجلس شورای اسلامی عرضه کند. مجلس موظف است به این شکایات رسیدگی کند و پاسخ کافی دهد و در مواردی که شکایت به قوه مجریه و یا قضائیه مربوط است رسیدگی و پاسخ کافی از آنها بخواهد و در مدت متناسب نتیجه را اعلام نماید و در موردی که مربوط به عموم باشد به اطلاع عامه برساند.»وظائف و اختیارات قانونی کمیسیون اصل نودم (۹۰) قانون اساسیبا توجه به اصل ۹۰ قانون اساسی و سایر قوانین مربوط، وظایف و اختیارات قانونی این کمیسیون عبارت است از:سامان دادن و کارآمدسازی مجلس و نمایندگانبررسی طرزکار قوای مجریه و قضائیه و مجلس براساس برنامه‌های مدون سالانه و مصوب کمیسیونرسیدگی به شکایت‌های مربوط به طرز کار مجلس، قوه مجریه و قوه قضائیمطالبه پاسخ کافی از مجلس، قوه مجریه و قوه قضائیهارائه و اعلام نتیجه رسیدگی کمیسیون به اشخاص ذی‌نفعاعلام نتیجه رسیدگی کمیسیون به عموم در مواردی که مربوطه به عموم باشدارائه و اعلام نتیجه رسیدگی‌کمیسیون به مجلس در موردگزارش‌های قرائت شده‌کمیسیونهای تخصصی ازتریبون مجلس‌حسب تقاضای‌آن کمیسیونمکاتبه با قوای سه‌گانه، وزارتخانه‌ها، ادارات، بنیادها، نهادهای انقلابی، شرکتهای دولتی و مؤسساتی که به نحوی از انحاء به یکی از قوای یادشده مرتبط می‌باشند و نیز مراجعه به آنهااعلام تخلف مسئولین دستگاه‌ها (در عدم پاسخگوئی به کمیسیون یا عدم پاسخ صحیح به آن یا عدم اجابت دعوتهای مربوطه) به مراجع صالحه قضائی جهت پیگیری و اعمال مجازات‌های قانونیاعزام بازرس یا بازرسان جهت انجام تحقیق و بررسی شکایاتاعلام تخلف عملی دستگاه‌ها به مراجع صالحه قضائی برای رسیدگی خارج از نوبتاقدام قانونی نسبت به گزارش نهایی تحقیق و تفحص‌هاارائه گزارشهایی که مربوط به عموم باشد به هیئت رئیسه مجلس و قرائت آن در جلسه علنی مجلستقاضای انجام بازرسی فوق‌العاده از سازمان بازرسی کل کشورعضویت دو نفر از اعضاء کمیسیون در هیئت مرکزی نظارت بر امر انتخابات شوراهای اسلامی کشوری (به انتخاب مجلس شورای اسلامی)فلسفهٔ وجودیاز آنجا که شکایت از عملکردِ ارگان‌های وابسته به دولت در دیوان عدالت اداری ممکن است و شکایت از نهادهای قضایی نیز با رجوع به مراجع بالاتر قوهٔ قضائیه قابل پیگیریست. فلسفهٔ وجودی این اصل مربوط به زمانیست که شکایات افراد نتیجه‌بخش و یا ممکن نبوده و شخص به کلیتِ رفتاری یک قوه معترض باشد. در واقع این اصل به عنوان آخرین راه تظلم‌خواهیِ شکایت از طرز کار قوای سه‌گانه را در بر می‌گیرد و شکایت از نهادهای وابسته به دولت یا قوهٔ قضائیه بایستی در دستگاه‌های پیش‌بینی‌شده در قانون صورت گیرد.کمیسیون اصل نود در رسانه‌هامطرح شدن این کمیسیون در کشور به دوران حضور اصلاح طلبان در مجلس ششم باز می‌گردد. از آنجا که قوه قضائیه در آن هنگام در اختیار مخالفان جناح حاکم بر مجلس قرار داشت، خانواده‌های بسیاری از زندانیان سیاسی آخرین راهکار خود را توسل به کمیسیون اصل نود می‌دانستند. حسین انصاری راد در دوران چهارساله مجلس ششم ریاست این کمیسیون را برعهده داشت.کمیته‌های فرعیکمیسیون اصل ۹۰ برای انجام وظایف خود، پنج کمیتهٔ کاری تصویب کرده‌است:کمیتهٔ امور محرمانهکمیتهٔ قضاییکمیتهٔ سیاسی- نظامیکمیتهٔ اقتصادی- فنی- عمرانیکمیتهٔ فرهنگی- رفاهی- اجتماعیدر مجلس هفتم نیز سه کارگروه در داخل کمیسیون تعریف شده بود:کارگروه مبازه با مفاسد اقتصادیکارگروه نفت و انرژیکارگروه دیوان داوری لاهه