آتشسوزیهای جنگلی: اوضاع فقط بدتر خواهد شد
آتشسوزیهای مرگبار جنگلی این ماه اروپای غربی و آمریکای شمالی را فرا گرفتهاند. فرانسه، پرتغال و اسپانیا در این زمان از سال با تعداد بیسابقهای از آتشسوزیهای جنگلی مواجه شدهاند که منطقهای بزرگ از فرانسه را در شعلههای آتش غرق کرده و ۱۳ نفر را در اسپانیا کشته است. بریتانیا این هفته را با ۱۹ آتشسوزی جنگلی جداگانه آغاز کرد که باعث شد کارشناسان نسبت به «موج آتشسوزی» گستردهتر از همیشه هشدار دهند.
به گزارش «انرژی امروز» از گاردین ویکلی، در آن سوی اقیانوس اطلس، دود ناشی از ۱۰۰ آتشسوزی که شمال انتاریو را میسوزاند، روز چهارشنبه تورنتو را به آلودهترین شهر جهان تبدیل کرد، و بعد از مرز ایالات متحده عبور کرد و نیویورک را در بر گرفت. طبق مطالعهای که سال گذشته انجام شد این آتشسوزیها در سال ۲۰۲۳ باعث ۸۲۰۰۰ مرگ زودهنگام شدند؛ از این تعداد ۳۳۰۰۰ نفر در ایالات متحده و ۲۲۰۰۰ نفر در اروپا بودند.
روز جمعه، آژانس کوپرنیک اتحادیه اروپا اعلام کرد که دود تابستانی باعث هشدارهای کیفیت هوای «بسیار ضعیف» در مناطقی مانند نیوجرسی شده که میزبان فینال جام جهانی بود.
مشکل فقط مساحت نیست. شاید تعجبآور باشد که روند جهانی در اندازه آتشسوزیها به سمت کاهش هکتار زمینهای سوخته بوده است، عمدتا به این دلیل که بخشهای عظیمی از ساوانای آفریقا که مستعد آتشسوزی بودند، اکنون زیر کشت کشاورزی هستند. اما در جاهایی که آتشسوزیها رخمیدهند، رخدادها اغلب داغتر، غیرقابل پیشبینیتر و از نظر تعداد بیشتر هستند.
آلودگی کربنی دمای جهانی را افزایش داده و با خشک شدن گیاهان، آتشسوزیهای کوچک میتوانند به راحتی به جهنمهای بزرگی تبدیل شوند. این امر باعث میشود آتشسوزیهای جنگلی به مناطقی در جنگلها و مراتع، و همچنین در شهرها، پارکها و باغها گسترش یابند که پیشتر به اندازه حالا آسیبپذیر نبودند و خطر را در آنچه محققان مرز بین مناطق وحشی و شهری مینامند، افزایش دهند.
در فرانسه، چنین سناریوهای شدیدی مقامات را مجبور به سهمیهبندی منابع کمیاب میکند. جولین ماریون، رئیس آژانس حفاظت مدنی، روز پنجشنبه در بازدید از جنگل در حال سوختن فونتنبلو گفت: آتشنشانان در فرانسه طی سه هفته گذشته به طور همزمان ۲۵۰ تا ۳۰۰ آتشسوزی را مهار کردند.
در اسپانیا، آتشنشانانی که پیشتر با چند آتشسوزی همزمان مقابله میکردند، میگویند که با افزایش تعداد و قدرت آتشسوزیها دست و پنجه نرم میکنند. وضعیت هم بدتر شده چون زمستانهای مرطوب به پوشش گیاهی اجازه شکوفایی میدهند در عین حال در تابستان به ناچار خشک میشوند و نیز زمینهای کشاورزی که مانع آتشسوزی در حومه شهرها میشدند، حالا رها شدهاند.
در بریتانیا، که تهدید آتشسوزی بیشتر در علفزارها وجود دارد تا جنگلها، پس از شروع بسیار گرم تابستان، آتشسوزیها به پارکهای ملی سرایت کردهاند. آتشسوزی جنگلی که آخر هفته گذشته والتامستو در شرق لندن را درنوردید و تصور میشود ناشی از سقوط درختی بوده که به کابلهای برق بالای خط راهآهن برخورد کرده، حدود ۱۲۵ آتشنشان را برای خاموش کردن آتش به کار گرفت. باد شدید و پوشش گیاهی خشک به گسترش سریع آن کمک کرد.
محققان بریتانیایی روز چهارشنبه در گزارشی که نشان دادند سال گذشته گرمترین سال ثبتشده در کشور بوده است. به باور آنها میانگین دما که در دهه ۱۹۸۰ عملا ناشناخته بود، اکنون تقریبا یک پنجم زمین را پوشانده است، زیرا نیروهای آتشنشانی برای خاموش کردن آتشسوزیها از دورهام در شمال تا دوون در جنوب غربی تلاش میکردند. روز بعد، آتشسوزی جنگلی ۳۰۰ هکتار (۷۴۰ هکتار) از پارک ملی کایرنگورمز اسکاتلند را سوزاند.
آتشسوزی جنگلی که در جولای ۲۰۲۲، در جریان موج گرمای شدید، ۱۸ خانه را در روستای ونینگتون ویران کرد، در خاطرات آتشنشانان لندن هنوز تازه است؛ بدترین روز برای آتشنشانی لندن از زمان آتشسوزی شهر توسط بمبهای آلمانی در جنگ جهانی دوم.
این سرویس برای انعطافپذیری بیشتر، از آن زمان چهار وسیله نقلیه پشتیبانی همهکاره خریداری کرده است که به اندازه کافی چابک هستند تا به مکانهایی برسند که ماشینهای آتشنشانی نمیتوانند. این خودروهای آتشنشانی ۴x۴ که قادر به «پمپ کردن و راندن» هستند، امسال ۳۴ بار، از جمله برای آتشسوزیهای معمولی، بسیج شدهاند.
آتشنشانی لندن همچنین مقامات محلی و مالکان زمینهای خصوصی را تشویق کرده که با بریدن علفهای نزدیک خانهها و شخم زدن زمین برای حذف مواد قابل اشتعال و پاک کردن برگهای مرده از ناودانها برای جلوگیری از گسترش آتشسوزی، آتششکنهای طبیعی ایجاد کنند.
چنین توصیههایی با کاهش تعداد آتشنشانان، اهمیت بیشتری پیدا کرده است. استیو رایت، دبیرکل اتحادیه آتشنشانی، گفت که خدمه آتشنشانی به دلیل کاهش کارکنان با ۱۲۰۰۰ آتشنشان کمتر در بریتانیا امروز نسبت به سال ۲۰۱۰ تحت فشار قرار گرفتهاند که این امر باعث تأخیر در رسیدن آنها به محل حادثه شده و در نتیجه آتشسوزیهای بیشتری از کنترل خارج میشوند.
فشارهایی که خدمات محلی احساس میکنند در سطح جهانی نیز منعکس میشود. فصلهای آتشسوزی در آمریکای شمالی و استرالیا طولانیتر و بهطور فزایندهای همزمان میشوند و این امر مانع از هماهنگیهای پیشین برای به اشتراک گذاشتن هواپیماها و آتشنشانان بین ایالات متحده، کانادا و استرالیا میشود. سال گذشته، مطالعهای نشان داد که انتظار میرود همپوشانی بین این دو منطقه تا سال ۲۰۵۰ به چهار تا ۲۹ روز در سال افزایش یابد.
در حالی که طبق تحقیقات منتشر شده در ماه فوریه، تغییر اقلیم عامل اصلی فصلهای آتشسوزی جهانی است، تغییرات طبیعی اغلب آن را بدتر میکند. بازگشت ال نینو، الگوی آب و هوایی چرخهای که شرایط آب و هوایی نامساعد را تشدید میکند، به دلیل خطر بیشتر آتشسوزیهایی که به همراه دارد، استرالیا و اندونزی را نگران کرده است. اداره هواشناسی استرالیا این هفته اعلام کرد که ال نینو در حال ظهور میتواند قویترین ال نینو ثبت شده باشد و ممکن است همراه شود با یک دوقطبی مثبت اقیانوس هند، الگوی آب و هوایی مرتبط که همراه با ال نینو منجر به رخداد برخی از گرمترین و خشکترین سالهای استرالیا شده.
آیا دولتها این تهدید را جدی میگیرند؟ پدرو سانچز، نخست وزیر اسپانیا، روز دوشنبه در جریان بازدید از مرکز فرماندهی پیشرفته در آلمریا، که آتش نشانان هفته گذشته یکی از مرگبارترین آتش سوزیهای ثبت شده در کشور را خاموش کردند، گفت: «وضعیت اضطراری اقلیمی کشنده است. در نتیجه، تمام سطوح دولت و جامعه به طور کلی باید به چالش پیش روی ما پاسخ دهند.»
و با این حال، سیاستهای مربوط به کاهش آلودگی کربن در کشورهای ثروتمند، به مراتب کمتر از آن چیزی است که برای جلوگیری از گرم شدن کره زمین تا پایان قرن مورد نیاز است. در همین حال، تلاشها برای استفاده از آتش برای مدیریت زمین، مثلا با سوزاندن کنترلشده که از رشد بیش از حد گیاهان مستعدآتشسوزیهای بزرگ را جلوگیری میکند، هنوز در همان کشورها جدی گرفته نمیشود. استثنائات، کانادا و استرالیا هستند که به جای تکیه بر سرکوب، تلاشهایی برای گنجاندن استراتژیهای بومی مقابله با آتشسوزی انجام دادهاند.
در اروپا، تغییر فرهنگی در میان آتشنشانان به سیاستها هم نفوذ کرده است. در اواخر ماه ژوئن، کشورهای عضو اتحادیه اروپا یک استراتژی غیرالزامآور برای مدیریت خطر آتشسوزیهای جنگلی تصویب کردند که سوزاندنهای تجویز شده، پاکسازی دستی بوتهها و ایجاد مناظر متنوعتر را تشویق میکند. مکانیسم حفاظت مدنی این اتحادیه که به کشورهای عضو درگیر اجازه میدهد از همسایگان خود درخواست پشتیبانی آتشنشانی کنند، امسال با اعزامهای پیشگیرانه آتشنشانان از مناطق دیگر افزایش یافت.
در سال ۲۰۲۵، آتشسوزیهای جنگلی رکوردشکن که ۱ میلیون هکتار را سوزاند، منجر به درخواستهای کمک بیشتری نسبت به گذشته شد. محققان میگویند: ما همیشه پشت وضعیت اضطراری هستیم. و این وضعیت اضطراری است که ما را کنترل میکند، نه اینکه ما وضعیت اضطراری را کنترل کنیم.
