۱۲ میلیارد مترمکعب افزایش تولید گاز در شرکت نفت مناطق مرکزی هدفگذاری شد
مدیر تولید شرکت نفت مناطق مرکزی ایران با اعلام تحقق بیش از ۱۰۳ درصدی برنامه تولید گاز و نزدیک به ۱۰۰ درصدی برنامه تولید نفت خام در سال ۱۴۰۴، از ثبت رکورد ۳ میلیارد و ۱۰۰ میلیون مترمکعب ذخیرهسازی گاز در مخازن راهبردی شوریجه و سراجه قم خبر داد و گفت: با برنامهریزی انجامشده، تولید گاز این شرکت در سال ۱۴۰۵ حدود ۱۲ میلیارد مترمکعب افزایش مییابد.
به گزارش «انرژی امروز» از شانا، تولید پایدار نفت و گاز، بهویژه در شرایط افزایش تقاضا و ضرورت تأمین مطمئن انرژی کشور، نیازمند برنامهریزی دقیق، اجرای مستمر عملیات نگهداشت و بهرهگیری از فناوریهای روز است. شرکت نفت مناطق مرکزی ایران بهعنوان یکی از شرکتهای اصلی زیرمجموعه شرکت ملی نفت ایران، با مدیریت دهها میدان نفتی و گازی در گستره وسیعی از کشور، سهم قابل توجهی در تأمین گاز طبیعی و نفت خام کشور به عهده دارد.
این شرکت افزونبر تولید، مسئولیت راهبری دو مخزن راهبردی ذخیرهسازی گاز شوریجه و سراجه قم را نیز به عهده دارد؛ تأسیساتی که نقش مهمی در پایداری شبکه گازرسانی کشور، بهویژه در فصل سرد سال، ایفا میکنند. تحقق اهداف تولید، اجرای تعمیرات اساسی، توسعه میدانهای جدید و بهرهگیری از ظرفیت شرکتهای داخلی از مهمترین برنامههای این مجموعه در مسیر حفظ پایداری تولید است.
در سالهای اخیر، همزمان با افزایش مصرف گاز طبیعی و ضرورت پاسخگویی به نیاز بخشهای خانگی، صنعتی و نیروگاهی، حفظ پایداری تولید و ارتقای قابلیت اطمینان تأسیسات به یکی از مهمترین اولویتهای صنعت نفت تبدیل شده است. تحقق این هدف، افزونبر توسعه میدانهای جدید، نیازمند اجرای بهموقع تعمیرات اساسی، نگهداشت مستمر تجهیزات انجام عملیات ترمیمی درونچاهی و بهرهگیری از ظرفیتهای فنی و تخصصی داخلی است.
شرکت نفت مناطق مرکزی ایران نیز در همین چهارچوب، با اجرای برنامههای گسترده تعمیرات، توسعه زیرساختهای هوشمند، افزایش ظرفیت تولید و پیشبرد پروژههای جمعآوری گازهای مشعل، تلاش کرده است ضمن صیانت از ظرفیتهای موجود، سهم خود را در تأمین پایدار انرژی کشور و کاهش ناترازی گاز ایفا کند.
علی رضایی، مدیر تولید شرکت نفت مناطق مرکزی ایران، در گفتوگو با خبرنگار شانا با تشریح عملکرد این مدیریت در سال ۱۴۰۴، از تحقق فراتر از تعهدات تولید، ثبت رکورد جدید در ذخیرهسازی گاز، برنامهریزی برای افزایش تولید در سال ۱۴۰۵ و اجرای طرحهای مهم تعمیرات و نگهداشت خبر داد.
وی همچنین به نقش سامانههای هوشمند، فناوریهای روز، ایستگاههای تقویت فشار گاز و پروژههای جمعآوری گازهای مشعل در افزایش بهرهوری و پایداری تولید وصیانت از محیط زیست اشاره کرد.
مشروح گفتوگوی شانا با مدیر تولید شرکت نفت مناطق مرکزی ایران را در ادامه میخوانید.
شرکت نفت مناطق مرکزی ایران چه جایگاهی در تأمین انرژی کشور دارد و عملکرد این شرکت در سال ۱۴۰۴ چگونه بود؟
شرکت نفت مناطق مرکزی ایران بهعنوان یکی از شرکتهای تابع شرکت ملی نفت ایران، مسئولیت تولید نفت خام و گاز طبیعی را در بخش گستردهای از پهنه جغرافیایی کشور به عهده دارد. با توجه به سهم بالای گاز طبیعی در سبد انرژی ایران، این شرکت نقش مهمی در تأمین پایدار گاز کشور ایفا میکند. افزونبراین، مدیریت دو مخزن راهبردی ذخیرهسازی گاز شوریجه D و سراجه قم نیز به عهده شرکت نفت مناطق مرکزی ایران است؛ مخازنی که با ذخیرهسازی گاز در فصل گرم و برداشت آن در زمستان، نقش مؤثری در تأمین گاز کشور دارند.
سال ۱۴۰۴، با وجود شرایط خاص کشور، سالی موفق و پرافتخار برای شرکت نفت مناطق مرکزی ایران بود. همکاران ما در ستاد و شرکتهای تابع با روحیهای جهادی توانستند فراتر از تعهدات تعیینشده عمل کنند. در بخش تولید گاز، با احتساب کاهشهای تکلیفی، ۱۰۳.۳۵ درصد برنامه تولید محقق شد؛ در بخش تولید نفت خام نیز با احتساب همین شرایط، ۹۹.۵۱ درصد اهداف تولید تحقق یافت که بیانگر عملکرد مطلوب مجموعه است.
در حوزه ذخیرهسازی گاز نیز مجموع ذخیرهسازی در مخازن شوریجه D و سراجه قم به ۳ میلیارد و ۱۰۰ میلیون مترمکعب رسید که رکوردی کمسابقه در تاریخ فعالیتهای ذخیرهسازی شرکت ملی نفت ایران به شمار میرود. این موفقیت حاصل همدلی و تلاش همه بخشهای شرکت، از مدیرعامل، امور فنی و مدیران شرکتهای تابع گرفته تا واحدهای مهندسی ساختمان، اچاسئی، حراست، کالا و سایر بخشهای پشتیبانی بود. برای سال ۱۴۰۵ نیز با توجه به افزایش تعهدات تولید، برنامهریزی لازم انجام شده و هدفگذاری شده است حدود ۱۲ میلیارد مترمکعب گاز بیشتر از سال گذشته تولید شود تا همانند پارسال، تعهدات شرکت بهطور کامل محقق شود.
با توجه به اینکه مدیریت تولید شرکت نفت مناطق مرکزی ایران مسئولیت راهبری دهها میدان نفتی و گازی را به عهده دارد، مهمترین چالش در هماهنگی عملیات تولید چیست؟
مهمترین چالش مدیریت تولید، گستردگی جغرافیایی حوزه فعالیت شرکت است. عملیات تولید از میدانهای واقع در استان خراسان رضوی در شمالشرق کشور تا میدانهای استانهای بوشهر و هرمزگان در جنوب امتداد دارد و مدیریت همزمان این حجم از فعالیت، نیازمند برنامهریزی دقیق و هماهنگی مستمر است. این پراکندگی، بهویژه در حوزه لجستیک، انتقال تجهیزات، دکلها و ماشینآلات تخصصی و در نتیجه آن اقدامهای تعمیری و ترمیمی درونچاهی پیچیدگیهای خاص خود را دارد. اقدامهای ترمیمی درونچاهی با مدیریت امور فنی و هماهنگی ایشان با شرکتهای تابع و مدیریت تولید انجام میشود.
این هماهنگیها نقش مستقیمی در تحقق اهداف تولید دارد و هرچه برنامههای تعمیراتی و عملیاتی دقیقتر اجرا شود، امکان دستیابی به تعهدات تولید نیز بیشتر خواهد بود. به همین دلیل، مدیریت تولید تلاش کرده است با استفاده از ظرفیت پیمانکاران، برنامهریزی منسجم و هماهنگی میان شرکتهای تابع، از بروز هرگونه وقفه در تولید جلوگیری کند.
برای حفظ تولید از میدانهای قدیمی چه برنامههایی در حوزه تعمیرات، نگهداشت و بهینهسازی تأسیسات در حال اجراست؟
یکی از مهمترین مأموریتهای شرکت نفت مناطق مرکزی ایران، حفظ و صیانت از تولید میدانهای موجود است. توسعه میدانهای جدید در حوزه مسئولیت مدیریت مهندسی و ساختمان قرار دارد، اما نگهداشت ظرفیت تولید میدانهای فعال، مستلزم اجرای دقیق برنامههای تعمیرات اساسی و تعمیرات درونچاهی است. به همین منظور، تعمیرات اساسی تأسیسات در فصل گرم سال انجام میشود تا در زمان اوج مصرف گاز، تأسیسات با حداکثر آمادگی در مدار تولید قرار داشته باشند.
در سال ۱۴۰۴، شرکت بهرهبرداری نفت و گاز زاگرس جنوبی، ۱۹۷ روز تعمیرات اساسی با بیش از ۲۸۴ هزار نفرساعت کار انجام داد. در شرکت نفت و گاز شرق نیز ۴۸ روز تعمیرات با ۲۳ هزار و ۸۳۸ نفرساعت و در شرکت نفت و گاز غرب ۵۹ روز تعمیرات با بیش از ۸۳ هزار نفرساعت اجرا شد. درمجموع، ۳۰۴ روز عملیات تعمیرات اساسی مطابق برنامه و بدون تأخیر انجام شد. در کنار این اقدامها، برنامه تعمیرات درونچاهی نیز با برنامهریزی مدیریت امور فنی در حال اجراست و نقش مهمی در حفظ تولید ایفا میکند.
نکته قابل توجه این است که همه تعمیرات اساسی انجامشده در سال گذشته بدون وقوع حادثه و با رعایت کامل الزامات ایمنی پایان یافت. در سال ۱۴۰۵ نیز تعمیرات اساسی مرکز تفکیک خیرگو و مرکز جمعآوری مرکزی خانگیران انجام شده و تا پایان شهریور چند پروژه دیگر نیز اجرا خواهد شد. همچنین، عملیات توپکرانی هوشمند خطوط انتقال گاز میدان تابناک به پالایشگاه پارسیان در دستور کار قرار دارد تا با ارزیابی دقیق وضعیت خطوط لوله، هرگونه ایراد احتمالی پیش از آغاز فصل سرد شناسایی و برطرف شود و پایداری تولید در زمستان تضمین شود.
در اجرای برنامههای تعمیرات و نگهداشت، چه میزان از توان داخلی و شرکتهای دانشبنیان استفاده شده است؟
خوشبختانه بخش عمده فعالیتهای تعمیرات، نگهداشت و پشتیبانی تولید با اتکا به توان داخلی انجام شده است و میتوان گفت نزدیک به ۱۰۰ درصد این اقدامها با استفاده از ظرفیت متخصصان، نیروهای فنی و شرکتهای داخلی به سرانجام رسیده است. سرمایه اصلی شرکت نفت مناطق مرکزی ایران، نیروی انسانی متخصص و متعهدی است که با دانش فنی و تجربه خود توانستهاند بسیاری از نیازهای عملیاتی را بدون وابستگی به خارج از کشور برطرف کنند.
در سالهای اخیر تلاش کردهایم افزونبر بهرهگیری از تجربه نیروهای باسابقه، از توان متخصصان جوان و شرکتهای دانشبنیان نیز استفاده کنیم تا ضمن افزایش بهرهوری، زمینه توسعه فناوریهای بومی در صنعت نفت فراهم شود. این رویکرد سبب شده است برنامههای تعمیرات و نگهداشت مطابق اهداف تعیینشده اجرا شود و سیاست شرکت نیز ادامه همین مسیر و تکیه بر توان داخلی در اجرای پروژههای آینده است.
فناوریهای روز و سامانههای هوشمند چه نقشی در مدیریت تولید و تصمیمگیریهای عملیاتی دارند؟
توسعه سامانههای هوشمند یکی از مهمترین برنامههای شرکت نفت مناطق مرکزی ایران در حوزه مدیریت تولید است. اکنون برخی سامانههای مدیریت تعمیرات در شرکتهای بهرهبردار استفاده میشود، اما برنامهریزی کردهایم سامانه جامع مدیریت نگهداشت و تعمیرات (CMMS) در سطح شرکت مستقر شود. این پروژه اکنون در مرحله انتخاب مشاور و برگزاری مناقصه قرار دارد و پس از استقرار، همه شرکتهای بهرهبردار از آن استفاده خواهند کرد.
افزونبراین، سامانه جامع مدیریت خطوط لوله نیز بهصورت پایلوت در شرکت بهرهبرداری نفت و گاز زاگرس جنوبی اجرا خواهد شد. در این طرح، اطلاعات حاصل از عملیات توپکرانی هوشمند و سایر دادههای فنی خطوط انتقال جمعآوری و تحلیل میشود تا وضعیت سلامت خطوط لوله بهصورت مستمر پایش و زمان مناسب انجام تعمیرات پیشگیرانه مشخص شود. این اقدام برای نخستین بار در شرکت نفت مناطق مرکزی ایران اجرا میشود و نقش مهمی در کاهش ریسک حوادث و افزایش پایداری تولید خواهد داشت.
از دیگر برنامههای مهم، ایجاد مرکز مانیتورینگ شرکت نفت مناطق مرکزی ایران است که در قالب تکالیف برنامه هفتم توسعه دنبال میشود. این مرکز افزونبر پایش لحظهای تولید، امکان ارائه داشبوردهای مدیریتی، پایش شاخصهای عملکرد، وضعیت تعمیرات و سایر اطلاعات کلیدی را فراهم میکند. همچنین، پروژههایی مانند GIS، استقرار الزامات مدیریت ایمنی فرایند (PSM) و بهرهگیری از فناوریهای روز و هوش مصنوعی نیز در دستور کار قرار دارد تا تصمیمگیریهای مدیریتی بر پایه دادههای دقیق و تحلیلهای هوشمند انجام شود.
راهاندازی ایستگاه تقویت فشار گاز وراوی چه تأثیری بر تولید داشته و آیا پروژههای مشابهی نیز در حال اجراست؟
پیش از راهاندازی ایستگاه تقویت فشار وراوی، افت طبیعی فشار مخزن باعث کاهش ظرفیت تولید این میدان شده بود و گاز تولیدی مستقیماً به مرکز جمعآوری و سپس پالایشگاه پارسیان منتقل میشد. با احداث این ایستگاه و نصب کمپرسورهای تقویت فشار، امکان بهرهبرداری مؤثرتر از چاهها فراهم شد و ظرفیت تولید میدان بهشکل قابل توجهی افزایش یافت.
پیش از بهرهبرداری از این ایستگاه، تولید روزانه میدان حدود ۵ میلیون مترمکعب بود، اما اکنون این میزان به حدود ۹ میلیون مترمکعب در روز رسیده است که نشاندهنده تأثیر چشمگیر این پروژه در افزایش تولید گاز است. این موفقیت حاصل تلاش مدیریت مهندسی و ساختمان و همکاری واحدهای مختلف شرکت بوده و نقش مهمی در پایداری تأمین گاز کشور دارد.
در ادامه همین مسیر، ایستگاه تقویت فشار میدان هما نیز در مراحل پایانی اجرا قرار دارد و طبق برنامه در نیمه دوم سال به بهرهبرداری خواهد رسید. پیشبینی میشود این ایستگاه نیز حدود ۵ میلیون و ۵۰۰ هزار مترمکعب در روز به ظرفیت تولید گاز کشور اضافه کند و در تأمین پایدار گاز زمستان نقش مؤثری داشته باشد.
توسعه میدانهای جدید چه نقشی در برنامه افزایش تولید و کاهش ناترازی انرژی خواهد داشت؟
توسعه میدانهای جدید یکی از ارکان اصلی برنامه افزایش تولید شرکت نفت مناطق مرکزی ایران است. براساس اهداف برنامه هفتم توسعه، افزایش تولید گاز و نفت افزونبر ایجاد ارزش افزوده، نقش مستقیمی در کاهش ناترازی انرژی کشور خواهد داشت. به همین دلیل، همه بخشهای مرتبط ازجمله مدیریت مهندسی و ساختمان، سرمایهگذاری و شرکتهای بهرهبردار با جدیت اجرای پروژههای توسعهای را دنبال میکنند.
پارسال میدان گازی توس به بهرهبرداری رسید و اکنون نیز برنامه توسعه این میدان ادامه دارد. همچنین، در میدان خارتنگ، با وجود همزمانی عملیات اجرایی با شرایط دشوار جنگ تحمیلی ۱۲روزه، ۲ حلقه چاه وارد چرخه تولید شد و برنامه تکمیل سایر چاهها نیز در حال اجراست. این پروژهها در سالهای آینده سهم قابل توجهی در افزایش ظرفیت تولید شرکت خواهند داشت.
درمجموع، هر میدان جدیدی که وارد چرخه تولید شود، افزونبر افزایش تولید، به کاهش ناترازی گاز، ایجاد ارزش اقتصادی و تقویت امنیت انرژی کشور کمک خواهد کرد و این موضوع یکی از مهمترین اولویتهای شرکت نفت مناطق مرکزی ایران به شمار میرود.
مهمترین دستاورد مدیریت تولید در یک سال گذشته چه بوده و هدف اصلی شما تا پایان سال ۱۴۰۵ چیست؟
مهمترین دستاورد مدیریت تولید در سال گذشته، تحقق کامل برنامههای تولید و ثبت عملکردی فراتر از تعهدات تعیینشده بود. در بخش تولید گاز، با احتساب کاهشهای تکلیفی، بیش از ۱۰۳ درصد برنامه محقق شد و در بخش نفت خام نیز نزدیک به ۱۰۰ درصد اهداف تولید تحقق یافت. همچنین، ثبت رکورد ذخیرهسازی ۳ میلیارد و ۱۰۰ میلیون مترمکعب گاز در مخازن شوریجه و سراجه قم از دیگر موفقیتهای شاخص شرکت در سال ۱۴۰۴ بود.
هدف اصلی ما در سال ۱۴۰۵ حفظ همین روند و تحقق کامل تعهدات تولید است. برای دستیابی به این هدف، اجرای تعمیرات اساسی، تعمیرات درونچاهی، راهاندازی سامانههای هوشمند، پایش مستمر تأسیسات و برنامهریزی بلندمدت در حوزه نگهداشت تولید با جدیت دنبال میشود تا تولید پایدار در فصل سرد سال تضمین شود.
نگاه مدیریت تولید بر این است که تعمیرات و نگهداشت صرفاً واکنشی نباشد، بلکه بر پایه پیشبینی، برنامهریزی و تعمیرات پیشگیرانه انجام شود. این رویکرد ضمن افزایش قابلیت اطمینان تأسیسات، از بروز توقفهای ناخواسته جلوگیری کرده و امکان تحقق کامل برنامههای تولید را فراهم میکند.
جمعآوری گازهای مشعل چه جایگاهی در برنامههای مدیریت تولید دارد؟
جمعآوری گازهای همراه نفت و جلوگیری از سوزاندن آنها در مشعل، یکی از برنامههای مهم شرکت نفت مناطق مرکزی ایران در حوزه تولید و حفاظت از محیط زیست است. بخشی از این هدف از طریق پروژههای بزرگ مانند ایستگاههای تقویت فشار چشمهخوش و دهلران و تأمین خوراک مجتمع انجیال ۳۱۰۰ محقق شده و بخش دیگری نیز از طریق اجرای پروژههای کوچکتر در مناطق عملیاتی دنبال میشود.
در میدانهای سروستان و سعادتآباد، پروژه جمعآوری گازهای مشعل با ظرفیت حدود ۱۴ میلیون فوتمکعب در روز در مراحل پایانی قرار دارد و پیشبینی میشود تا پایان شهریور به بهرهبرداری برسد. همچنین، پروژه جمعآوری گازهای همراه میدان نفتی خشت با ظرفیت حدود ۱۰ میلیون فوتمکعب در روز و پروژه سرکانماله کوه نیز در مراحل اجرایی و سرمایهگذاری قرار دارند.
هدف از اجرای این پروژهها، افزونبر جلوگیری از هدررفت سرمایه ملی، کاهش آثار محیط زیستی ناشی از سوزاندن گازهای همراه و افزایش بهرهوری تولید است. مدیریت تولید نیز بهعنوان متولی نظارت بر این طرحها، اجرای آنها را تا بهرهبرداری کامل پیگیری میکند.
