آیا جهان می‌تواند از یک فاجعه نفتی اجتناب کند؟

آمارها می‌گویند هر روزی که تنگه هرمز بسته می‌ماند، ۱۴ میلیون بشکه نفت معادل ۱۴درصد تولید جهانی از بین می‌رود. حتی اگر تنگه امروز بازگشایی شود، احتمالا امسال حداقل ۲ میلیارد بشکه نفت ناپدید خواهد شد.

به گزارش «انرژی امروز» از اکونومیست، اما قیمت 106 دلاری نفت خام برنت بسیار کمتر از ۱۲۹ دلاری است که در سال ۲۰۲۲، پس از حمله روسیه به اوکراین، ثبت شد و به هیچ وجه نزدیک به ۱۵۰ تا ۲۰۰ دلاری نیست که تحلیلگران در صورت ادامه جنگ ایران پیش‌بینی می‌کنند.

اکونومیست بر این باور است که یکی از دلایل این قیمت، خوش‌بینی معامله‌گران نفت به یک پیشرفت دیپلماتیک است. هر زمان که ترامپ به یک توافق قریب‌الوقوع اشاره می‌کند، بازارها قیمت‌گذاری را به تعویق می‌اندازند و باعث اختلال بیشتر می‌شوند. اما اخیرا حتی قیمت‌های لحظه‌ای نیز آرام شده‌اند: نفت برنت تاریخ‌دار (Dated Brent) که بارگیری نفت خام را در روزهای آینده دنبال می‌کند، در اوایل آوریل ۲۵ دلار بالاتر از قیمت‌های آتی ماه قبل معامله شد؛ اکنون این اختلاف تنها چند دلار است.

دو عامل توضیح می‌دهند که چرا این وحشت از بین رفته:

اول، تولیدکنندگان غیر خلیج‌فارس صادرات نفت را افزایش داده‌اند. کانادا روزانه ۴۰۰ هزار بشکه نفت خام و فرآورده‌های نفتی بیشتری نسبت به سال گذشته صادر کرد. ونزوئلا و نروژ هر کدام روزانه ۲۰۰ هزار بشکه و برزیل ۱۰۰ هزار بشکه به صادرات خود افزودند. از همه قابل توجه‌تر، طبق گزارش Vortexa، آمریکاست که روزانه ۳.۸ میلیون بشکه صادرات داشت. صادرات خالص نفت آمریکا با ۹ میلیون بشکه در روز، رکورد زد.

چند هفته طول کشید تا ماشین صادرات آمریکا روشن شود. قراردادهای جدیدی باید امضا می‌شد؛ نفت بیشتری تولید یا از ذخایر استخراج می‌شد؛ خطوط لوله رزرو شدند.

نرخ حمل و نقل از اقیانوس اطلس به آسیا و اروپا افزایش یافت تا تانکرهای بیشتری را به این مسیرها جذب کند و تخفیف نفت خام وست تگزاس اینترمدیت نسبت به برنت و دبی رکورد شکست.جریان بشکه‌های غیر خلیج فارس، شکاف عرضه را به 8 میلیون بشکه در روز کاهش داد.

بد دلیل دوم: خریداران بزرگ نفت روزانه 11 میلیون بشکه کمتر از سال قبل نفت وارد کردند. خرید چین 6.6 میلیون بشکه در روز کاهش یافت. پالایشگاه‌های چین بخشی از محموله‌های خریداری شده از غرب آفریقا را به سایر خریداران آسیایی دوباره فروخته‌اند.

کاهش واردات خبر خوبی نیست چون نشان دهنده نابودی تقاضا است. کمبود نفت، پالایشگاه‌های آسیا و اروپا را مجبور کرده که تولید خود را 4 میلیون بشکه در روز کاهش دهند.

از دست رفتن ۴.۴ میلیون بشکه در روز محصولات پالایش‌شده خلیج فارس، قیمت گازوئیل، بنزین و سوخت جت را ۶۰ تا ۱۲۰ درصد افزایش داده. مصرف‌کنندگان تحت فشار، تولید خود را کاهش داده‌اند. بسیاری از کارخانه‌های پتروشیمی که نفتا ندارند کمتر از ظرفیت خود کار می‌کنند.

با این حال اکثر تخمین‌ها از کاهش تقاضا به زیر ۵ میلیون بشکه در روز کاهش یافته که نشان می‌دهد بخش عمده‌ای از کاهش واردات، به دلیل احتیاط است نه محرومیت. برخی از خریداران نیز بر این باورند تنگه هرمز به ​​زودی بازگشایی خواهد شد و خرید خود را تا زمان کاهش قیمت‌ها به تعویق می‌اندازند.

نتیجه شگفت‌انگیز، مازاد اندک نفت خام است. این امر قیمت برنت را پایین نگه می‌دارد.

این وضعیت تا چه مدت می‌تواند ادامه داشته باشد؟ تصاویر ماهواره‌ای نشان می‌دهد که ذخایر ساحلی چین چندان تغییری نکرده‌اند، به این معنی که پالایشگاه‌ها توان عملیاتی خود را کاهش داده‌اند. اما واردات نفت سقوط کرده است.

مارتین رتس از بانک مورگان استنلی، گمان می‌کند که نفت خامی که زمانی در غارهای زیرزمینی نگهداری می‌شد، به بالای زمین منتقل شده و کمبود را پوشش داده است.

احتمالا چنین کاهش‌هایی سرعت بیشتری خواهند گرفت. به زودی فصل تعمیرات پالایشگاه‌های چین به پایان خواهد رسید وممکن است صادرات افزایش یابد، چون دولت ممنوعیت اعمال شده در ماه مارس را کاهش داده است.

چین شاید ۱.۲ میلیارد بشکه نفت خام در انبار دارد: به اندازه‌ای که واردات را در بیشتر سال ۲۰۲۶ پایین نگه دارد. اما نیل کراسبی از شرکت داده‌پردازی اسپارتا کامودیتیز، می‌گوید: «از نظر استراتژیک، آنها نمی‌خواهند امسال همه چیز را کاهش دهند.» این بدان معناست که چین بیشتر و بقیه جهان کمتر نفت وارد می‌کنند.

آمریکا ممکن است مشکل بزرگتری ایجاد کند. صادرات نفت آمریکا اکنون احتمال نه افزایش که کاهش خواهد یافت. شرکت داده‌پردازی کپلر می‌گوید همانند چین، فصل تعمیرات پالایشگاه‌ها به زودی به پایان می‌رسد و بیش از ۵۰۰۰۰۰ بشکه در روز که اکنون برای صادرات در نظر گرفته شده احتمالا به مسیر دیگری هدایت شود.

نگران‌کننده‌تر این است که ذخایر سوخت موتور با سرعت بی‌سابقه‌ای در حال کاهش است. اگر این روند ادامه یابد، حتی افزایش اندک قیمت نفت خام می‌تواند قیمت بنزین را به ۵ دلار در هر گالن برساند، آستانه‌ای که آخرین بار در سال ۲۰۲۲ شکسته شد و به رانندگان و میزان محبوبیت جو بایدن آسیب رساند.

بنابراین، دولت ترامپ در حال بررسی ممنوعیت صادرات محصولات پالایش‌شده است. وقتی قیمت نفت برنت حدود ۱۰۰ دلار بود، یکی از منابع داخلی احتمال چنین ممنوعیتی را ۳۵ درصد اعلام کرد. چندین منبع می‌گویند که اکنون این احتمال بالاتر خواهد بود و اگر قیمت بنزین تا روز یادبود در ۲۵ مه افزایش یابد، می‌تواند از ۵۰ درصد عبور کند.

این امر بازارهای انرژی جهان را آشفته خواهد کرد. چه ممنوعیتی اعمال شود و چه نشود، سهام نفت در همه جا به سقوط خود ادامه خواهد داد.

آمریکا و چین برای جهان زمان خریده‌اند. اگر تنگه هرمز بسته بماند باز هم باید حساب پس بدهند.