اکونومیست: آرامش فعلی بازار نفت دوام نخواهد داشت

اکونومیست در گزارشی مدعی شده که قیمت نفت می‌تواند به زودی به طور ناگهانی افزایش یابد. به اعتقاد این نشریه بزرگترین شوک عرضه در تاریخ نفت به سرعت در حال بزرگتر شدن است. حدود ۲ میلیارد بشکه، یا ۵ درصد از عرضه سالانه نفت جهان، به دلیل بسته شدن تنگه هرمز از بین رفته است و هر روزی که تنگه هرمز بسته بماند، کسری ۱۴ میلیون بشکه‌ای افزایش می‌یابد. از زمانی که مذاکرات صلح بین آمریکا و ایران متوقف شده چنین به نظر می‌رسد که تا بازگشایی تنگه هرمز هنوز ممکن نباشد.

به گزارش «انرژی امروز» اما بازارهای نفت به طرز عجیبی آرام به نظر می‌رسند. قیمت نفت خام برنت از 120 دلار ماه آوریل به ۱۰۵ دلار در هر بشکه کاهش یافته است. هرچند قیمت‌ها از اوج ۱۲۹ دلار سال ۲۰۲۲، پس از حمله روسیه به اوکراین، فاصله دارند. قیمت‌های لحظه‌ای اما کاهش بیشتری دارند که نشان می‌دهد نفت خام نسبت به اوایل جنگ فراوان‌تر شده.

این اشباع ناگهانی و غافلگیرکننده واقعی است، اما نباید به آن دلخوش بود. یک فاجعه تمام‌عیار انرژی ممکن است چند هفته دیگر اتفاق بیفتد.

به اعتقاد اکونومیست اما دو ناجیِ بعید، جهان را از فاجعه محافظت می‌کنند. یکی از آنها آمریکاست.

صادرات نفت خام و فرآورده‌های پالایش‌شده آمریکا، بدون احتساب واردات، به ۹ میلیون بشکه در روز افزایش یافته یعنی ۴ میلیون بشکه در روز بالاتر از سطح مشابه سال گذشته.

این نشانه چابکی شرکت‌های انرژی آمریکایی‌ست که از ذخایر، پالایشگاه‌ها و پایانه‌های خود برای صادرات نفت استفاده کرده‌اند. و نیز نشانه مفید بودن ذخایر استراتژیک نفت آمریکاست. این ذخایر باعث افزایش ارسال محموله‌های نفتی به خارج از کشور بدون ایجاد اختلال در عرضه داخلی شد.

دومین ناجی چین است البته به‌صورت تصادفی که ۴.۵ میلیون بشکه در روز کمتر از یک سال پیش نفت خام وارد می‌کند. این نشان دهنده تقاضای ضعیف‌تر مصرف‌کنندگان برای سوخت گران‌تر است.

و البته تصمیمات دولت هم موثر بودند. چین در اوایل جنگ، پالایشگاه‌ها را از صادرات محصولات منع کرد و به آنها اجازه داد تا از ذخایر خود برداشت کنند. در نتیجه تقاضای پالایشگاه‌ها برای نفت خارجی کاهش یافت.

این عوامل به‌همراه جیره‌بندی نابودکننده تقاضا در کشورهای فقیر، چرایی آرامش بازارهای نفت خام را توضیح می‌دهد. اما اگر تنگه هرمز بسته بماند، طوفانی از راه خواهد رسید و آنگاه دولت‌ها باید از سیاست‌هایی اجتناب کنند که این طوفان را مخرب‌تر می‌کند.

جهان با ذخایر نفتی نزدیک به بالاترین سطح خود در ده سال گذشته وارد جنگ شد. از آنجایی که واردکنندگان برای جبران کمبود عرضه خلیج فارس، از ذخایر خود برداشت می‌کنند، این ذخایر می‌توانند تا ژوئن خالی‌تر از همیشه شوند.

حجم ذخیره‌ نفت دریایی پیش از جنگ به دلیل صادرات بیشتر خلیج فارس بالا بود، اکنون اما بیشتر آن تمام شده است. حتی ذخایر ملی آمریکا و چین هم برای همیشه دوام نخواهند آورد، چه برسد به ذخایر اندک کشورهای فقیر.

بنابراین، به زودی، ذخایر کشورهای ثروتمند روبه کاهش خواهد گذاشت و قیمت‌ها به طور ناگهانی افزایش می‌یابند که هم نشان دهنده سطح مطلق پایین موجودی‌ها و هم توزیع ناهموار جغرافیایی آنهاست.

اولین ضربه به محصولات پالایشی اصابت می‌کند. صادرات محدود خلیج فارس و کاهش تولید پالایشگاه‌ها در دیگر نقاط، ذخایر دیزل، بنزین و سوخت جت را به شدت کاهش و قیمت‌ها را بسیار سریع‌تر از نفت خام افزایش داده.

با از بین رفتن ذخایر، قیمت‌ها برای ایجاد تعادل بین تقاضا و عرضه باید بیشتر افزایش یابند. اگر چین بازهم نفت بخرد، این شوک تشدید خواهد شد. این کشور با ۱.۲ میلیارد بشکه ذخیره، روی کاغذ شاید ماه‌ها از واردات نفت گران خودداری کند. اما باید یک سپری هم داشته باشد، بنابراین شاید شروع به خرید نفت کند.

خطر دیگر این است که دونالد ترامپ کنترل خود را از دست بدهد. او و دیگر پوپولیست‌های طرفدار «اول آمریکا» با افزایش صادرات و کاهش ذخایر داخلی مقابله خواهند کرد، به خصوص اگر این امر بنزین را به بالای ۵ دلار در هر گالن برساند.

در سال ۲۰۲۲، چنین افزایش قیمتی هم به جیب رانندگان و هم به میزان محبوبیت جو بایدن به عنوان رئیس جمهور آسیب رساند.

دولت ترامپ در حال حاضر در حال بررسی ممنوعیت احتمالی صادرات است. اگر قرار باشد چنین ممنوعیتی اعمال شود، قیمت‌های جهانی به سرعت افزایش خواهند یافت.

سواحل آمریکا که به واردات متکی هستند، از افزایش قیمت واردات و هرگونه اقدام تلافی‌جویانه از سوی سایر صادرکنندگان آسیب خواهند دید. پالایشگاه‌های این کشور  هم که شاهد کاهش حاشیه سود خود هستند، تولید را کاهش خواهند داد.

اقتصاد جهان در میانه طوفان انرژی، آرامش نسبی یافته. اما هنوز به نقطه اوج خود نرسیده. یک تصمیم بی‌ملاحظه از سوی آمریکا می‌تواند به راحتی آن را واژگون کند.