اکونومیست: چه اتفاقی می‌افتد وقتی موشک‌های رهگیر تمام شوند؟

ساکنان کیف بار دیگر در ایستگاه‌های مترو یا در  گاراژهای زیرزمینی می‌خوابند. این روزها جنگ هوایی در اوکراین به یک تیراندازی بی‌هدف تبدیل شده است. روسیه شهر را با موشک‌های بالستیک و مافوق صوت بیشتری بمباران می‌کند. اوکراین که پیش از این بیشتر چنین حملاتی را با رهگیرهای پاتریوت خنثی کرده بود، اکنون در حال «وینچستر شدن» است: اصطلاح نظامی برای تمام شدن مهمات.

به گزارش «انرژی امروز» اکونومیست نوشت: وضعیت اسفناک اوکراین حادترین نشانه کمبود موشک‌های رهگیر غرب است. زرادخانه خالی شده آمریکا به توضیح این موضوع کمک می‌کند که چرا دونالد ترامپ بارها از تهدید به بازگشت به جنگ با ایران عقب‌نشینی کرده است. متحدان آمریکا نگران هستند.

سوئیس انتظار دارد سفارشی که برای دریافت پاتریوت داده تا هفت سال به تعویق بیفتد. تایوان نگران است که 102 موشک سفارش داده‌اش طبق برنامه نرسد.

لاکهید مارتین، که پیشرفته‌ترین نسخه این موشک‌ها یعنی PAC-3 MSE، را تولید می‌کند، می‌گوید با توجه به قصد احتمالی پنتاگون در تغییر مسیر رسیدن این موشک‌ها به مقصد، نمی‌تواند زمان تحویل به هیچ مشتری خارجی را تضمین کند.

کمبود مهمات در زمان جنگ، به ویژه در جنگ‌های بزرگ و فرسایشی، امری رایج است. با این حال، آمریکا پس از یک جنگ کوتاه علیه یک قدرت متوسط، با کمبود مهمات مواجه است.

اگر ایالات متحده مجبور به جنگ با چین قدرتمند شود، چه؟ طبق مطالعه جدید بنیاد هریتیج در واشنگتن، آمریکا در عرض چند روز موشک‌های رهگیر خود را از دست می‌دهد و قادر به استفاده از پایگاه‌های خود در ژاپن و گوام نخواهد بود.

علت تقریبی این بحران، استفاده گسترده آمریکا و متحدان خاورمیانه‌ای آن از موشک‌های رهگیر در طول جنگ ترامپ علیه ایران در سال جاری است.

مرکز مطالعات استراتژیک و بین‌المللی (CSIS) معتقد است که پنتاگون تقریبا دو سوم از ذخایر پاتریوت‌های قبل از جنگ خود و نیز بخش بزرگی از سایر موشک‌های رهگیر را شلیک کرده است.

اما این جنگ صرفا بحرانی را تسریع کرد که دهه‌ها در حال شکل‌گیری بود. در هر دو سوی اقیانوس اطلس، صنایع دفاعی با ریتم زمان صلح کار می‌کنند، اگرچه طبل جنگ سریع‌تر به صدا درآمده است.

این خطا با گسترش جهانی موشک‌ها، تمایل ژنرال‌ها به صرف هزینه بیشتر برای سلاح‌های پر زرق و برق نسبت به مهماتی که مصرف می‌کنند، روند ناکارآمد بودجه آمریکا و رضایت از برتری نظامی آمریکا در هوا، تشدید شده است.

مرکز اطلاعات و امنیت بین‌المللی (CSIS) تخمین می‌زند که بازسازی ذخایر پاتریوت به سطح قبل از جنگ تا سال ۲۰۲۹ طول خواهد کشید. این در حالی است که فرض بر این است که کنگره درخواست بودجه دفاعی عظیم ۱.۵ تریلیون دلاری ترامپ (افزایش ۵۰ درصدی هزینه‌های فعلی) را تصویب کند، که بعید است.

با این حال، پاتریوت‌ها برای ۱۹ کشور به سیستم اصلی دفاع نقطه‌ای- یعنی محافظت از یک هدف خاص مانند پایگاه هوایی- تبدیل شده‌اند. جاستین برونک از موسسه خدمات متحد سلطنتی (RUSI) بریتانیا توضیح می‌دهد: «پاتریوت یک راه‌حل ساده و دم دستی است: شما اغلب به آن نیاز ندارید، اما وقتی به آن نیاز پیدا می‌کنید، چیز دیگری جواب نمی‌دهد.»

مشکل این است که موشک‌های بالستیک عموما ارزان‌تر از رهگیرهایی هستند که سعی در هدف قرار دادن آنها دارند (گلوله‌های PAC-3 MSE هر کدام ۴ تا ۵ میلیون دلار قیمت دارند). پهپادهای شاهد ایران (یا سایر پهپادهای بدون سرنشین، پهپادها) دو برابر ارزان‌تر هستند.

سرهنگ صباح الصباح، افسر کویتی، در یک رویداد اخیر RUSI گفته بود: «اگر دشمن شما بتواند یک پهپاد تهاجمی یک‌طرفه را با قیمت یک ماشین دست دوم به کار گیرد، و پاسخ شما یک موشک زمین به هوا باشد که قیمت آن به اندازه یک آپارتمان کوچک در لندن است، شما با وجود اینکه در هر درگیری برنده هستید، در حال از دست دادن معامله هستید.» علاوه بر این، مدافعان معمولا حداقل دو رهگیر را به سمت یک موشک ورودی شلیک می‌کنند تا احتمال موفقیت را افزایش دهند.

اوکراین سیستمی از دفاع لایه‌ای را ابداع کرده است. این کشور شبکه‌ای در سطح جهانی برای مقابله با انبوهی از پهپادهای روسی دارد. این کشور می‌تواند اکثر موشک‌های کروز بزرگتر را منهدم کند، که بخشی از آن به لطف سیستم‌های دفاع هوایی اروپایی است.

اما فقط پاتریوت‌های گرانبها می‌توانند با موشک‌های بالستیک اسکندر-ام و کینژال روسیه مقابله کنند. در ماه مارس، اوکراین به رهگیری حدود ۷۰ درصد از موشک‌های بالستیک افتخار کرد. در ماه ژوئیه این رقم به ۲۰ درصد سقوط کرد. در ماه اوت، این نرخ حتی وخیم‌تر خواهد شد.

و در ۵ اوت هیچ رهگیری انجام نشد و موشک‌ها همه به هدف خوردند. نیروی هوایی انتشار به‌روزرسانی‌های منظم رهگیری‌ها را متوقف کرده است. روسیه با توجه به این موضوع، در حال افزایش تولید موشک است.

با نزدیک شدن زمستان، اوکراین حداقل ۳۰۰ رهگیر پاتریوت درخواست کرده است. برخی از کشورها هنوز تعداد معقولی از آنها را دارند، از جمله آلمان، یونان، لهستان و اسپانیا. اما این کشورها تمایلی به کنار گذاشتن این رهگیرها ندارند.

راه حل دیگر، ساخت سریع‌تر آنهاست. تولیدکنندگان امسال توافق کردند که تولید PAC-3 را از ۶۰۰ دستگاه در سال به حدود ۲۰۰۰ دستگاه تا اوایل دهه ۲۰۳۰ افزایش دهند.

پنتاگون از آن زمان تاکنون ایده‌هایی را برای افزایش سرعت تولید مطرح کرده است. اما تام کاراکو از CSIS خاطرنشان می‌کند که هنوز قراردادهای واقعی برای افزایش تولید امضا نشده است.

شاید ظرفیت صنعتی متحدان بتواند کمک کند. ژاپن سالانه حدود 30 رهگیر PAC-3 را تحت لیسانس تولید می‌کند که بیشتر برای استفاده خودش است. شرکت اروپایی MBDA در شرف شروع تولید مدل‌های قدیمی‌تر PAC-2 در آلمان است.

ترامپ در اجلاس ناتو در ماه ژوئیه گفت که به اوکراین نیز اجازه داده می‌شود رهگیرهای پاتریوت را تحت لیسانس تولید کند، اما از آن زمان تاکنون در مورد این ایده تردید داشته است. گزارش‌ها حاکی از آن است که تولیدکنندگان این رهگیرها، یعنی لاکهید مارتین و RTX، در هراس از دست دادن دانش فنی خود هستند یا کنار گذاشته شدن این موشک‌ها به دلیل تولید نسخه‌های ارزان‌تر اوکراینی.

شرکت‌های اروپایی که فاقد تجربه جنگی مشابه هستند، برای ساخت سلاح‌های خود عجله دارند. ظاهرا SAMP-T فرانسوی-ایتالیایی قادر به هدف قرار دادن موشک‌های بالستیک کوتاه و میان‌برد است، اما منابع نظامی اوکراین می‌گویند که این موشک از پاتریوت PAC-2، چه برسد به PAC-3، عملکرد ضعیف‌تری دارد.

اوکراین از سال آینده به تدریج SAMP-T بهبود یافته را با رهگیرهای به‌روز شده دریافت خواهد کرد. با این حال، این تسلیحات در تعداد کمتری نسبت به پاتریوت تولید می‌شوند.

صنعت دفاعی چابک اوکراین و شرکت‌های غربی نوپا، جنگ پهپادها را متحول کرده‌اند. آنها اکنون روی دفاع موشکی کار می‌کنند. یکی از این تلاش‌ها، پروژه Freyja است که حاصل همکاری شرکت اوکراینی Fire Point و بسیاری دیگر از تولیدکنندگان سلاح اروپایی می‌شود. آنها قصد دارند یک رهگیر را با یک چهارم هزینه PAC-3 بدون فناوری آمریکایی توسعه دهند و آزمایش آن سال آینده آغاز خواهد شد.

اما بدبینی‌ها در این مورد زیاد است. داگلاس بری از موسسه بین‌المللی مطالعات استراتژیک بریتانیا Freyja را «نوعی پرتاب به ماه» توصیف می‌کند.

تایوان در تلاش است تا تولید رهگیرهای Sky Bow III خود را که ظاهرا معادل PAC-2 و PAC-3‌های قدیمی‌تر هستند، گسترش دهد. انتظار می‌رود امسال تولید انبوه Sky Bow IV را آغاز کند که ادعا می‌شود از PAC-3 توانمندتر است. با این حال، کشورها خیلای مایل نیستند با خرید سلاح‌های تایوانی، خشم چین را بخرند.

لاکهید مارتین از توسعه PAC-3 ACE، معروف به «Baby Patriot» خبر داده است که از PAC-3 MSE کوچکتر و کم‌توان‌تر است، اما هزینه آن نصف خواهد بود. این موشک می‌تواند در سال 2028 وارد خط تولید شود.

برخی امیدوارند که سلاح‌های لیزری که مدت‌هاست در حال توسعه هستند، بتوانند محاسبات دشوار دفاع هوایی را بهبود بخشند. اما سلاح‌های آزمایشی آمریکایی و اسرائیلی تاکنون فقط در برابر پهپادها موفقیت داشته‌اند.

اول کماندار را بکش

دیوید دپتولا، ژنرال سابق نیروی هوایی آمریکا، خاطرنشان می‌کند: «دفاع هوایی را نمی‌توان از عملیات تهاجمی جدا کرد. ارزان‌ترین رهگیر، رهگیری است که هرگز مجبور به شلیک آن نیستید زیرا این سلاح هرگز شلیک نشده است.»

برخی بر این باورند که باید به سایت‌های تولید دشمن، مراکز فرماندهی و کنترل، انبارهای ذخیره‌سازی و پرتابگرهای موشک‌ها حمله کرد. اما آمریکا ذخایر سلاح‌های تهاجمی دوربرد خود را نیز به پایان رسانده است.

موسسه CSIS تخمین می‌زند که ایالات متحده یک سوم از حدود ۳۰۰۰ موشک کروز تاماهاک خود را استفاده کرده است. این کشور از عرضه آنها به اوکراین خودداری کرده است و تحویل آنها به سایر مشتریان، از جمله استرالیا، آلمان، ژاپن و هلند، ممکن است به تاخیر بیفتد.

اوکراین پهپادهایی ساخته است که قادر به رسیدن به اهدافی در اعماق روسیه، به ویژه زیرساخت‌های انرژی، کارخانه‌های تسلیحات و انبارهای توزیع کالاهای مصرفی هستند. اما این پهپادها کند هستند و مواد منفجره کمی حمل می‌کنند. موشک کروز سنگین‌ فلامینگو فایر پوینت تا حدودی موفقیت‌آمیز بوده است. اوکراین امیدوار است به زودی موشک‌های بالستیک FP-7 و بزرگتر FP-9 خود را که ظاهرا بردی بیش از ۸۰۰ کیلومتر دارند، مستقر کند.

نابود کردن موشک‌اندازهای متحرک دشوار است. امسال آمریکا و اسرائیل ادعا کردند که با بمباران موشک‌اندازها و ورودی‌های «شهرهای موشکی» زیرزمینی، آتش موشک‌های ایران را تا ۹۰ درصد سرکوب کرده‌اند. اما حتی با کنترل کامل آسمان و نظارت دقیق، هرگز نتوانستند آن را به طور کامل متوقف نکردند.

آمریکا رادارها، مراکز فرماندهی، هواپیماهای هشدار اولیه، تانکرهای سوخت‌رسانی، پهپادها، جنگنده‌ها و موارد دیگر را از دست داد. حتی پس از آتش‌بس در ماه آوریل، نتوانسته است جلوی تیراندازی ایران به کشتی‌ها در تنگه هرمز را بگیرد.

از این رو هرگونه جنگ هوایی آینده علیه چین، مثلا بر سر تایوان، یک اقدام بسیار دشوار خواهد بود. موشک‌های چینی می‌توانند به پایگاه‌هایی در مناطق دوردستی مانند آلاسکا و هاوایی و نیز کشتی‌های جنگی در وسط اقیانوس آرام برسند. هریتیج تخمین می‌زند که آمریکا برای دفاع در برابر ارتش آزادی‌بخش خلق (PLA) به بیش از ۱۹۰۰۰ رهگیر پاتریوت نیاز دارد، بیش از ۲۰ برابر تخمین CSIS از ذخایر فعلی.

تیراندازی به کماندار PLA یک جایگزین وسوسه‌انگیز خواهد بود، اما دو مشکل بزرگ فراتر از نفوذ به دفاع هوایی چین ایجاد می‌کند. اول، آمریکا باید به سرزمین اصلی چین حمله کند که این امر باعث تلافی‌جویی علیه ایالات متحده قاره‌ای خواهد شد.

دوم، نیروی موشکی PLA نه تنها مسئول موشک‌های متعارف، بلکه مسئول موشک‌های هسته‌ای زمینی نیز هست: حمله به آن ممکن است به عنوان تلاشی برای نابودی نیروهای هسته‌ای چین تلقی شود و خطر تشدید تنش هسته‌ای را به همراه داشته باشد.

در عوض، نیروهای آمریکایی در حال تمرین چگونگی زنده ماندن در «منطقه درگیری تسلیحاتی» چین از طریق اشکال مختلف پراکندگی هستند. در دنیایی که پهپادها و موشک‌های ارزان و در حال تکثیر در حال گسترش هستند، مقاوم‌سازی، پراکنده‌سازی و پنهان‌سازی اهداف نظامی- و بازسازی سریع آنها در صورت نابودی- مهارت‌های ضروری هستند.

اگرچه سلاح‌های تهاجمی عمیق نوشدارو نیستند، اما به جلوگیری از حمله کمک می‌کنند. به همین دلیل است که متحدان آمریکا در تلاشند تا وسیله‌ای برای شلیک به اهداف دوردست پیدا کنند. اوکراین، که در حال حاضر تحت حملات بی‌رحمانه است، امیدوار است که گسترش جنگ به روسیه، درد کافی ایجاد کند تا ولادیمیر پوتین را به تجدید نظر در مورد درگیری بی‌پایان وادارد.

تمام راه‌حل‌های ممکن برای جبران کمبود رهگیر، حتی اگر تسریع و تشدید شوند، زمان‌بر خواهند بود. در همین حال، در اوکراین، غیرنظامیان هنوز باید در زیر زمین پناه بگیرند.

در حالی که آنها به زمستان یخبندان دیگری فکر می‌کنند، بسیاری می‌پرسند که چگونه رهبرانشان اجازه داده‌اند به اینجا برسند. دولت‌های دیگر باید به این نکته توجه کنند.