همه غولهای نفتی از جنگ علیه ایران سود نمیبرند
آیا همه شرکتهای نفتی از جنگ علیه ایران سود بردهاند؟ جواب مثبت نیست. گویا اکسونموبیل و شورون نسبت به رقبای اروپایی خود کمتر سود بردهاند. مثلا شرکت اکسون میگوید اگر تنگه هرمز تا پایان ژوئن بسته بماند، تولید نفت شرکت به ۴.۱ تا ۴.۳ میلیون بشکه در روز کاهش خواهد یافت.
به گزارش «انرژی امروز» از اکونومیست؛ جنگ سوم خلیج فارس، روی کاغذ باید برای شرکتهای بزرگ نفتی موهبت بزرگی باشد. در ژانویه، اکثر تحلیلگران انتظار داشتند که نفت خام برنت در سال 2026 بشکهای 60 دلار باشد. این رقم در سه ماهه اول با 118 دلار به پایان رسید؛ قیمت محصولات پالایشی بسیار بالاتر از این رقم بود.
بیشتر نفت خلیج فارس پشت تنگه هرمز گیر افتاده بنابراین صادرات آمریکا، آفریقا و برزیل افزایش یافته. پس غولهای نفتی غربی باید حاشیه سود بیشتری کسب کرده باشند.
از زمان آغاز جنگ، قیمت سهام غول بریتانیایی شل 4 درصد و سهام توتال انرژیز، بیپی و انی هم 14 تا 17 درصد افزایش یافته. اما سهام غولهای آمریکایی شورون و اکسون موبیل ۱ و ۲درصد کاهش یافته. به این معنی که تاثیر جنگ بر شرکتهای بزرگ غربی، نامتوازن است.
گزارشهای سهماهه اول به سه دلیل اشاره دارد: موقعیتهای پوشش ریسک، سود معاملاتی و موقعیت داراییهای تولیدی. در سه ماه منتهی به ۳۱ مارس، شورون و اکسون درآمد خالص ۲.۲ میلیارد و ۴.۲ میلیارد دلار را گزارش کردند که به ترتیب ۳۷٪ و ۴۶٪ نسبت به سال قبل کاهش یافته.
بر این اساس هفتهنامه اکونومیست مینویسد: این کاهشهای شدید عمدتا توهمات حسابداری هستند. فروش نفت و گاز معمولا هفتهها یا ماهها قبل از تحویل توافق میشود. شرکتهای بزرگ برای محافظت در برابر نوسانات قیمت، قراردادهای پوشش ریسک میخرند، قراردادهایی که در صورت کاهش قیمت نفت در این فاصله، سود میدهند.
وقتی قیمتها افزایش مییابد، پوشش ریسک ارزش خود را از دست میدهد و باعث ضرر روی کاغذی میشود. این ضررها در سهماهه برای شورون ۲.۹ میلیارد دلار و برای اکسون ۳.۹ میلیارد دلار بوده. اما این ضرر با افزایش درآمد پس از تکمیل فروش جبران خواهد شد. اما قوانین آمریکایی شرکتها را ملزم میکند که ضررهای پوشش ریسک را بلافاصله، نه پس از تحویل، تشخیص دهند.
علاوه بر این، تولیدکنندگان آمریکایی معمولا نسبت به رقبای اروپایی، محافظت از قیمت بیشتری خریداری میکنند. زیانهای پوشش ریسک اکسون و شورون در سهماهه اول به طور غیرمعمولی زیاد بود، اما اگر قیمتها همچنان افزایش یابد، پوشش ریسک بیشتر از رقبایشان بر درآمد آنها تاثیر خواهد گذاشت.
در عین حال، شرکتهای اروپایی سودهای تجاریای را ثبت میکنند که هنوز از آمریکاییها گریزان است. از آنجا که شرکتهای بزرگ اروپایی نتوانستهاند به اندازه کافی به تولید داخلی تکیه کنند، دههها صرف ساخت میزهای معاملاتی بزرگی کردهاند که صدها نفر را استخدام میکنند.
این میزها فقط محمولهها را پوشش نمیدهند؛ آنها نفت خام، محصولات پالایششده و گاز را خرید و فروش میکنند تا از تفاوت قیمتها در مناطق مختلف و در طول زمان سود ببرند. به عنوان مثال، شرکت بریتیش پترولیوم روزانه حدود 12 میلیون بشکه نفت معامله میکند که معادل تقریبا 11 برابر تولید آن است.
در بازارهای بیثبات، معاملهگران میتوانند با سوءاستفاده از اختلافات قیمت، سودهای کلانی کسب کنند. بخشی که واحد تجاری بریتیش پترولیوم در آن قرار دارد، در سه ماهه اول 2.2 میلیارد دلار درآمد داشته است که نسبت به تقریبا هیچ سال قبل از آن افزایش یافته است.
واحد تجاری توتال انرژیز 1.6 میلیارد دلار درآمد داشته است که نسبت به مدت مشابه در سال 2025 پنج برابر افزایش داشته است.
کیم فاستیر از بانک HSBC خاطرنشان میکند که در سالهای اخیر، شرکتهای بزرگ آمریکایی سعی در جبران عقبماندگی خود داشتهاند. بحران خلیج فارس نشان میدهد که شورون تا چه حد پیشرفت کرده است. این شرکت به جای تکیه بر بازرگانان شخص ثالث، به طور فزایندهای تولید خود را از طریق بازوی تجاری خود هدایت میکند تا بشکهها را در جایی قرار دهد که بتوانند بالاترین حاشیه سود را کسب کنند.
این شرکت انتظار دارد در سه ماهه آینده بیش از 40 درصد از نفت خام خود را یعنی دو برابر سهم سال گذشته در داخل کشور مدیریت کند و به استفاده بیش از 80 درصد از پالایشگاههای خود در آسیا، که در آن منطقه سوخت کمیاب است، کمک کند.
به نظر میرسد اکسون عقب مانده است. بدتر از همه، عملیات آن به ویژه تحت تاثیر بسته شدن تنگه هرمز قرار گرفته است.
حدود یک پنجم از تولید نفت و گاز این شرکت در خاورمیانه واقع شده است که یکی از بالاترین میزان ریسکپذیری در بین شرکتهای بزرگ است.
شرکت اکسون در سه ماهه اول معادل ۴.۶ میلیون بشکه در روز نفت تولید کرد که نسبت به ۵ میلیون بشکه در روز در سه ماهه قبل کاهش یافته است. این شرکت میگوید اگر تنگه هرمز تا پایان ژوئن بسته بماند، تولید نفت شرکت به ۴.۱ تا ۴.۳ میلیون بشکه در روز کاهش خواهد یافت.
هم اکسون و هم شورون میگویند که هیچ برنامهای برای افزایش سرمایهگذاری در حوزههای شیل آمریکا برای بهرهبرداری از قیمتهای بالاتر ندارند.
هرچه جنگ بیشتر ادامه یابد، ممکن است اختلاف بین شرکتهای بزرگ بیشتر شود. اگر دونالد ترامپ صادرات سوخت را ممنوع کند، که تحلیلگران آن را در صورت رسیدن قیمت بنزین به ۵ دلار در هر گالن در آمریکا محتمل میدانند، این اختلاف میتواند بیشتر هم شود.
این امر باعث افزایش اختلاف قیمت نفت وست تگزاس اینترمدیت، گرید اصلی نفت خام آمریکا، نسبت به برنت میشود و مانع از فروش پالایشگاههای داخلی با قیمتهای جهانی میشود و سود بالادستی و پاییندستی شرکتهای آمریکایی را کاهش میدهد.
ترامپ، که معمولا مشوق شرکتهای بزرگ نفتی است، ناامید شده است. شرکتهای بزرگ آمریکایی با وحشت روزافزون منتظر اقدامات بعدی او هستند.
