دخل و تصرف انسان در آب و هوا:رویای دیرینه و واقعیت کنونی

به گزارش «انرژی امروز» از روزنامه پیام ما، صادق ضیاییان توضیح می‌دهد که علاقه بشر به شناخت، پیش‌بینی و تغییر آب و هوا سابقه‌ای طولانی دارد. پایش هواشناسی بیش از یک قرن قدمت دارد و با پیشرفت علم و فناوری، دقت پیش‌بینی‌های هواشناسی نیز به طور مداوم افزایش یافته است. تلاش‌ها برای تغییر آب و هوا به دوران تأسیس وزارت نیرو در ایران بازمی‌گردد که بارورسازی ابرها و تعدیل آب و هوا جزو وظایف این نهاد بوده است. با وجود این تلاش‌ها در سطح جهانی، توفیق چندانی در زمینه تعدیل آب و هوا حاصل نشده است.

مخاطرات آب و هوایی؛ چالش جهانی

حتی کشورهای توسعه‌یافته نیز همچنان با مخاطرات ناشی از فعل و انفعالات جوی دست و پنجه نرم می‌کنند. به عنوان مثال، تابستان گذشته آمریکا شاهد دو طوفان شدید بود و روسیه و چین خشکسالی‌های گسترده‌ای را تجربه کردند. این تجربیات نشان می‌دهد که هیچ کشوری، چه توسعه‌یافته و چه در حال توسعه، نتوانسته است تأثیرات شگرفی در تغییرات آب و هوایی ایجاد کند.

پژوهش‌های جاری و محدودیت‌های عملیاتی

تحقیقات در زمینه تغییرات آب و هوایی همچنان ادامه دارد. سازمان جهانی هواشناسی، با توجه به عدم موفقیت‌های عملیاتی قابل توجه، این حوزه را به عنوان یک زمینه تحقیقاتی پذیرفته و پژوهش در آن را تشویق می‌کند. عمده این پژوهش‌ها بر بارورسازی ابرها و تعدیل آب و هوا متمرکز هستند. با این حال، نتایج عملیاتی تاکنون بسیار محدود بوده و بهترین نتایج به دست آمده، تنها نشان‌دهنده تأثیر ۱۵ تا ۲۰ درصدی بر عملکرد یک سامانه بارشی خاص، نه کل بارش سالانه، است.

پیچیدگی آب و هوا؛ مانع اصلی

دلیل عدم موفقیت بشر در ایجاد تغییرات آب و هوایی، پیچیدگی بسیار زیاد سیستم آب و هوایی است. فرایندهای دینامیک حاکم بر جو و انرژی عظیمی که برای ایجاد تغییرات آب و هوایی لازم است، دستیابی بشر به این هدف را دشوار ساخته است. تشکیل، تخریب یا تضعیف سامانه‌های بارشی فرآیندهای ساده‌ای نیستند و به همین دلیل، بشر هنوز نتوانسته است در این زمینه به موفقیت قابل توجهی دست یابد.