آغاز فاز جدیدی از بحران در صنعت پتروشیمی اروپا
صنعت پتروشیمی اروپا فراتر از بحران سودآوری به سمت تعطیلی مجتمعها، فروش داراییها و لغو سرمایهگذاریها از سال 2025 میلادی گام برداشت و در این میان گروههای بزرگ تولیدکننده محصولات پتروشیمی حضور خود در اروپا را کاهش دادهاند.
به گزارش «انرژی امروز» از نیپنا به نقل از پایگاه خبری اینتلینیوز، بحران در صنعت پتروشیمی اروپا طی ژوئیه ۲۰۲۵ رو به وخامت گذاشت، بهطوریکه هزینههای بالای تولید، قدیمی بودن مجتمعها و افزایش ظرفیت جهانی تولید به رهبری چین، تولیدکنندگان اروپایی را مجبور به تعطیلی تأسیسات یا بازنگری در فعالیت خود در قاره سبز کرد و این وضع هنوز ادامه دارد.
طبق گزارش شورای صنایع شیمیایی اروپا (Cefic)، کاهش ظرفیت تولید مواد شیمیایی اروپا در سال ۲۰۲۵ به سالانه 17 میلیون و 200 هزار تن رسید که بیش از دو برابر سال پیش از آن و حدود 6 برابر سطح ثبت شده در سال ۲۰۲۲ است.
این گزارش میافزاید: در مجموع، از سال ۲۰۲۲ تاکنون ۳۷ میلیون تن ظرفیت از بین رفته است که معادل حدود ۹ درصد از ظرفیت تولید مواد شیمیایی در اروپاست و در بر اثر این بحران بهطور مستقیم حدود ۲ هزار شغل تحت تأثیر قرار گرفتهاند.
خروج سرمایهگذاری
سرمایهگذاریها در جهت مخالف حرکت کرده است. طبق دادههای شورای صنایع پتروشیمی اروپا، سرمایهگذاری برای ایجاد ظرفیتهای تازه تولید مواد شیمیایی در اروپا طی سال ۲۰۲۵ بیش از ۸۰ درصد کاهش یافته است، این کاهش نشان دهنده هزینههای بالای انرژی و کربن، تقاضای ضعیف، مقررات سنگین و رقابت از سوی مجتمعهای نوساخته در چین، ایالات متحده آمریکا و خاورمیانه است.
این فشار به ویژه برای محصولات اساسی پتروشیمی مانند اتیلن و پروپیلن که مواد اصلی سازنده صنایع پلاستیک، داروسازی و کالاهای صنعتی هستند، بسیار شدید است، اکنون اروپا بهطور فزایندهای به واردات متکی شده است، زیرا تولید داخلی در جایگاه رقابتی پایینی قرار دارد.
کمیسیون اروپا در ژوئیه ۲۰۲۵ با یک طرح اقدام صنعت مواد شیمیایی به دنبال رفع این بحران بود. این طرح، یک اتحاد شیمیایی حیاتی، اقدامهای حمایتی تجاری قویتر، هزینههای انرژی پایینتر و کمکهای دولتی اضافی برای صنایع انرژیبر را پیشنهاد کرد.
این کمیسیون همچنین اعلام کرد که قانون کمکهای دولتی را برای پوشش بخشهای شیمیایی بیشتر روزآمد میکند، اما این اقدامها هنوز نتوانستهاند جلو بحران را بگیرند.
شرکت ورسالیس انی به برچیدن عملیات زیانده مواد شیمیایی کالایی در ایتالیا ادامه داده است.
واحدهای کراکر بریندیسی و پریولوی شرکت ورسالیس انی در سال ۲۰۲۵ به عنوان بخشی از یک تجدید ساختار گستردهتر تعطیل شدند.
این شرکت در حال تغییر به سمت مواد شیمیایی زیستی، پالایشگاههای زیستی، چرخهای شدن و محصولات با ارزش بالاتر است.
دیگر گروههای بزرگ تولیدکننده محصولات پتروشیمی هم حضور خود در اروپا را کاهش دادهاند.
داو جونز تعطیلی واحد کراکر اتیلن خود در بوهلن آلمان را تصویب کرد و انتظار میرود این تعطیلی در سه ماه چهارم سال 2027 رخ دهد. این مؤسسه همچنین قصد دارد دیگر داراییهای شیمیایی اروپایی خود را نیز تعطیل کند.
اکسون موبیل در نوامبر 2025 اعلام کرد که کارخانه اتیلن فایف خود در اسکاتلند را فوریه 2026 تعطیل خواهد کرد، این شرکت هزینههای بالای عرضه، شرایط ضعیف بازار و محیط اقتصادی و سیاسی بریتانیا را دلیل این تعطیلی برشمرد.
توتال انرژی در نظر دارد قدیمیترین واحد کراکر بخار آنتورپ خود را تا پایان سال 2027 تعطیل کند. این شرکت فرانسوی به مازاد اتیلن مورد انتظار اروپا و تقاضای ضعیفتر اشاره کرده است.
شرکت عربستانی سابیک مسیر متفاوتی را در پیش گرفته است. در ژانویه 2026 تصمیم گرفت تجارت پتروشیمی اروپایی خود را به شرکت آلمانی آئه کویتا (AEQUITA) به قیمت 500 میلیون دلار بفروشد.
این کسب و کار، واحدهای بزرگی در انگلیس، آلمان، بلژیک و هلند را پوشش میدهد. این معامله بخشی از یک ادغام گستردهتر در صنعت الفینها و پلیالفینهای اروپاست.
تولیدکنندگان اروپایی به شدت به نفتا متکی هستند، در حالی که تولیدکنندگان آمریکایی به اتان ارزانتر از گاز شیل دسترسی دارند. تولیدکنندگان خاورمیانه هم از خوراکهای کمهزینهتر و مجتمعهای نو بهرهمند میشوند.
بسیاری از کراکرهای اروپایی دههها پیش ساخته شدهاند و شرکتها را با هزینههای نگهداری و انرژی بالاتر نسبت به رقیبانی که تأسیسات تازهتری را در آسیا و خاورمیانه اداره میکنند، روبهرو میکنند.
عامل چین
توسعه صنایع پتروشیمی در چین مشکل اروپاییها را پیچیدهتر کرده است. حجم زیاد ظرفیتهای تازه تولید، حاشیه سود جهانی را تضعیف کرده است، درست همانطور که تقاضای اروپا همچنان پایین مانده است.
تولیدکنندگان چینی به طور فزایندهای در بخش محصولات پلیمری و دیگر محصولات پاییندستی رقابتی هستند و فشار بیشتری بر تولیدکنندگان اروپایی وارد میکنند.
